دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٥٥ - ٧/ ١ صفآرايى براى نبرد

از آن‌جا كه امام ٧ مى‌خواست كار را يكسره كند، در غروب پنج‌شنبه جنگ متوقّف نشد؛ بلكه تا شبِ جمعه نيز استمرار يافت. در طول دوره نبرد، شديدترين درگيرى در همين شب رخ داد و از اين رو، آن را ليلة الهَرير (شبِ غرّش) ناميده‌اند.

در روز پنج‌شنبه و شبِ جمعه، امام ٧، خود در عرصه معركه حضور داشت و به دست خويش، ٥٢٣ تن را هلاك كرد كه بيشينه آنان، از دليرانِ شام به شمار مى‌رفتند. شدّتِ جنگ سبب شد كه ياران امام ٧، نماز را در ميدان جنگ به اشاره بگزارند.

در صبحگاه جمعه، آفتاب در حالى برآمد كه شاهد پيروزى سپاه امام ٧ و شكست و گريز شاميان بود. مالك اشتر و دسته زير فرماندهى‌اش در آستانه خيمه معاويه قرار گرفتند؛ جايى كه وى سپاه شام را از همان‌جا فرماندهى مى‌كرد. معاويه در صدد تسليم شدن و امان خواستن برآمد؛ امّا قلم تقدير، سرنوشتى ديگر را رقم زد: نادانىِ خوارج با فريبگرى عمرو بن عاص درآميخت و رهايى معاويه را باردار شد!

٧/ ١

صف‌آرايى براى نبرد

٢٤٣٩. تاريخ‌الطبرى به نقل از ابو عبد الرحمن سُلَمى: در صِفّين از عمّار بن ياسر، خطاب به عمرو بن عاص شنيدم: همانا با صاحب اين پرچم، در حالى كه همدوش پيامبر خدا بوده‌ام، سه بار جنگيده‌ام؛ و اين، بار چهارم است كه از آن سه بار، نيكوتر و پرهيزگارانه‌تر نيست.

٢٤٤٠. وقعة صِفّين به نقل از اسماء بن حَكم فزارى: در صفّين، همراه على بن ابى‌طالب ٧، زير پرچم عمّار بن ياسر بوديم. آفتاب، بالا آمده بود و ما پارچه‌اى سرخ را سايبانِ خود كرده بوديم كه مردى پيش آمد و با نگاه به چهره‌ها از سراسرِ صف گذشت تا به ما رسيد و گفت: كدام‌يك از شما، عمّار بن ياسر است؟