دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ

(١)

تتمه بخش ششم

٦ ص

فصل چهارم آمادگى امام براى رويارويى با ناكثين

٧ ص

(٤)

4/ 1 مشورت امام با يارانش درباره ناكثين

٧ ص

(٥)

4/ 2 سخنرانى امام به هنگام دريافت گزارش ناكثين

١٣ ص

(٦)

4/ 3 بيرون آمدن امام على از مدينه

١٩ ص

(٧)

4/ 4 نامه امام به كوفيان به هنگام حركت از مدينه

٢١ ص

(٨)

4/ 5 سخنرانى امام على به هنگام حركت به سمت بصره

٢٣ ص

(٩)

4/ 6 توقف امام در ربذه

٢٥ ص

(١٠)

4/ 7 نامه امام على به فرماندار بصره

٢٩ ص

(١١)

4/ 8 مشتبهشدن امور بر كسانى كه چشم بصيرت نداشتند

٢٩ ص

(١٢)

فصل پنجم يارى خواستن امام از كوفيان

٣٥ ص

(١٣)

5/ 1 نامه امام به كوفيان از ربذه

٣٥ ص

(١٤)

5/ 2 فرستادن هاشم بن عتبه نزد ابو موسى براى بسيج مردم

٣٩ ص

(١٥)

5/ 3 فرستادن حسن بن على به سوى كوفه

٤٣ ص

(١٦)

5/ 4 موضع ابو موسى در برابر فرستادگان امام على

٥١ ص

(١٧)

5/ 5 فرستادن اشتر براى رويارويى با فتنه ابو موسى

٥٩ ص

(١٨)

5/ 6 پيوستن نيروهاى كوفه به امام

٦٥ ص

(١٩)

پژوهشى درباره فرستادگان امام على به كوفه

2 محمد بن ابى بكر

3 محمد بن عون و محمد بن حنفيه

٧٥ ص

(٢٤)

فصل ششم اشغال بصره

٧٧ ص

(٢٥)

6/ 1 گفتگوهاى نماينده حاكم بصره با ناكثين

٧٧ ص

(٢٦)

6/ 2 مخالفت حاكم بصره با بيرون راندن ناكثين

٨٧ ص

(٢٧)

6/ 3 محاصره دارالحكومه و جنگ در اطراف آن

٨٩ ص

(٢٨)

6/ 4 مصالحه حاكم بصره با ناكثين

٩١ ص

(٢٩)

6/ 5 سلطه ناكثين بر بصره با حيله

٩٣ ص

(٣٠)

6/ 6 فرمان عايشه بر كشتن عثمان بن حنيف

١٠٣ ص

(٣١)

6/ 7 بيدار شدن ابو بكره، هنگام امر و نهى كردن عايشه

١٠٥ ص

(٣٢)

6/ 8 كشتن مخالفان

١٠٥ ص

(٣٣)

6/ 9 اعلام خبر اشغال بصره

١٠٧ ص

(٣٤)

6/ 10 نامه عايشه به حفصه

١٠٩ ص

(٣٥)

فصل هفتم از ذو قار تا بصره

١١٣ ص

(٣٦)

7/ 1 بيعت گرفتن از حاضران

١١٣ ص

(٣٧)

7/ 2 سخنرانىهاى امام در ذو قار

١١٥ ص

(٣٨)

7/ 3 آمدن عثمان بن حنيف

١٢١ ص

(٣٩)

7/ 4 پيروى از حق به هنگام برپا شدن آن

7/ 5 ورود امام به بصره

١٣١ ص

(٤٢)

فصل هشتم تلاشهاى امام براى جلوگيرى از نبرد

١٣٥ ص

(٤٣)

8/ 1 نامههاى امام به سران فتنه

١٣٧ ص

(٤٤)

8/ 2 فرستادن ابن عباس نزد زبير

١٤١ ص

(٤٥)

8/ 3 احتجاجهايى با عايشه

١٤٣ ص

(٤٦)

8/ 4 سخنرانى امام، هنگامى كه فرستادگانش باز آمدند

١٤٩ ص

(٤٧)

8/ 5 پرهيزاندن جوانان قريش از جنگ

١٥١ ص

(٤٨)

8/ 6 كنارهگيرى دو جوان از جنگ با امام

١٥٥ ص

(٤٩)

8/ 7 حركت شجاعانه امام براى نجات دشمن

١٥٧ ص

(٥٠)

8/ 8 پايان كار زبير

١٦٧ ص

(٥١)

8/ 9 گفتگوهاى امام با طلحه

١٦٩ ص

(٥٢)

8/ 10 ناكام ماندن آخرين تلاشها

9/ 1 نخستين جنگ بر سر تأويل قرآن

١٧٧ ص

(٥٥)

9/ 2 دعاى امام پيش از پيكار

١٧٩ ص

(٥٦)

9/ 3 تشويق يارانش به پيكار

١٨٥ ص

(٥٧)

9/ 4 آرامش على در جنگ

١٨٩ ص

(٥٨)

9/ 5 دربركردن زره بدون پشت

9/ 7 شدت يافتن نبرد

١٩٥ ص

(٦١)

9/ 8 جنگيدن خود امام

9/ 10 پيكار مالك اشتر و ابن زبير

٢٠٩ ص

(٦٤)

9/ 11 كشته شدن طلحه به دست مروان

٢١١ ص

(٦٥)

9/ 12 تداوم نبرد به رهبرى عايشه

٢١٣ ص

(٦٦)

9/ 13 داستان مرد گوشبريده

٢١٥ ص

(٦٧)

9/ 14 پى كردن شتر و پراكنده شدن لشكر جمل

٢١٧ ص

(٦٨)

9/ 15 مدت زمان جنگ

٢٢٥ ص

(٦٩)

9/ 16 سخن امام به هنگام گشتن در اطراف كشتهها

٢٢٧ ص

(٧٠)

فصل دهم پس از پيروزى

10/ 2 صدور فرمان عفو عمومى

٢٣٧ ص

(٧٣)

10/ 3 عذرخواهى از امام

٢٣٩ ص

(٧٤)

10/ 4 گفتگوهايى ميان عمار و عايشه

٢٤١ ص

(٧٥)

10/ 5 گفتگوهايى ميان ابن عباس و عايشه

٢٤٣ ص

(٧٦)

10/ 6 گفتگوهايى ميان امام و عايشه

٢٤٧ ص

(٧٧)

10/ 7 فرستادن عايشه به سوى مدينه

٢٥١ ص

(٧٨)

10/ 8 پشيمانى عايشه

٢٥٥ ص

(٧٩)

10/ 9 غنيمتهاى جنگ

٢٥٧ ص

(٨٠)

10/ 10 امام، سهم خود را از غنيمتها بخشيد

٢٥٩ ص

(٨١)

10/ 11 ورود امام به بيت المال بصره

٢٦٣ ص

(٨٢)

10/ 12 سخنرانى امام پس از تقسيم بيت المال

٢٦٣ ص

(٨٣)

10/ 13 سرزنش اهل بصره از سوى امام

٢٦٥ ص

(٨٤)

10/ 14 جانشين گذاردن ابن عباس در بصره

٢٦٩ ص

(٨٥)

10/ 15 نامه امام به كوفيان

٢٧١ ص

(٨٦)

10/ 16 ورود امام به كوفه

٢٧٥ ص

(٨٧)

پيكار دوم جنگ صفين(فتنه قاسطين)

٢٧٩ ص

(٨٨)

فصل يكم سيماى نبرد

1/ 3 تعداد شركت كنندگان در نبرد

٢٨٣ ص

(٩٢)

1/ 4 فرماندهان سپاه امام على

٢٨٥ ص

(٩٣)

1/ 5 فرماندهان سپاه قاسطين

٢٨٧ ص

(٩٤)

1/ 6 ياران برجسته امام

٢٨٩ ص

(٩٥)

1/ 7 ياران سرشناس معاويه

٢٩٣ ص

(٩٦)

1/ 8 تعداد كشتهها در جنگ صفين

٢٩٥ ص

(٩٧)

فصل دوم شخصيت سران قاسطين

٣٠١ ص

(٩٨)

2/ 1 معاوية بن ابى سفيان

٣٠١ ص

(٩٩)

2/ 1 1 نسب معاويه

٣٠٧ ص

(١٠٠)

2/ 1 2 نفرين پيامبر

٣٠٩ ص

(١٠١)

2/ 1 3 فرمان پيامبر

٣١٥ ص

(١٠٢)

2/ 1 4 سفارش پدر و مادر معاويه به او

٣١٥ ص

(١٠٣)

2/ 1 5 عمر بن خطاب و معاويه

٣١٧ ص

(١٠٤)

2/ 1 6 خصلتهاى ويرانگر معاويه

٣٢١ ص

(١٠٥)

2/ 1 7 شخصيت معاويه از زبان امام على

٣٢٣ ص

(١٠٦)

2/ 1 8 هدفهاى معاويه

٣٢٥ ص

(١٠٧)

2/ 1 9 نامه امام حسين

٣٢٧ ص

(١٠٨)

2/ 1 10 بخشنامه عمومى معتضد عباسى

2/ 2 1 نسب عمرو بن عاص

٣٤٩ ص

(١١١)

2/ 2 2 سخن امام على

٣٥٣ ص

(١١٢)

2/ 2 3 سخنان امام حسن

٣٥٥ ص

(١١٣)

2/ 2 4 سخنان ابن عباس درباره ناهنجارىهاى عمرو بن عاص

٣٦١ ص

(١١٤)

2/ 2 5 حكومت عمرو در دوران عمر

٣٦٣ ص

(١١٥)

2/ 2 6 اعتراف عمرو به حقانيت امام على

٣٦٣ ص

(١١٦)

2/ 2 7 شرط بيعت كردن عمرو با معاويه

٣٦٥ ص

(١١٧)

2/ 2 8 تأسف شديد عمرو به هنگام مرگ

٣٦٧ ص

(١١٨)

2/ 3 عبيد الله بن عمر

٣٦٩ ص

(١١٩)

2/ 4 عبد الله بن عمرو بن عاص

٣٧٧ ص

(١٢٠)

2/ 5 عبد الرحمن بن خالد بن وليد

٣٨٣ ص

(١٢١)

فصل سوم سياست على

٣٨٧ ص

(١٢٢)

3/ 1 كنار گذاردن معاويه

٣٨٧ ص

(١٢٣)

دفاع از سياست كنار گذاردن معاويه

٣٩٠ ص

(١٢٤)

1 ابقاى معاويه به بيعتش نمىانجاميد

٣٩١ ص

(١٢٥)

2 ابقاى معاويه، حكومت مركزى را متزلزل مىكرد

٣٩٣ ص

(١٢٦)

3 ناسازگارى ابقاى معاويه با مبانى سياسى امام على

٣٩٤ ص

(١٢٧)

3/ 2 كنار نهادن سياست سازشسياست على

٣٩٧ ص

(١٢٨)

3/ 3 امام معاويه را به بيعت فرا مىخواند

٣٩٩ ص

(١٢٩)

3/ 4 سياست معاويه در پاسخ به امام على

٤٠١ ص

(١٣٠)

3/ 5 تعيين فرماندار براى شام و فرستادن او

٤٠٣ ص

(١٣١)

3/ 6 فرستادن جرير بن عبد الله به سوى معاويه

٤٠٥ ص

(١٣٢)

3/ 7 وقتكشى معاويه به قصد آماده شدن براى نبرد

٤٠٩ ص

(١٣٣)

3/ 8 اعلام آمادگى ياران امام براى جنگ

٤١١ ص

(١٣٤)

3/ 9 آمادگى امام براى نبرد با معاويه پيش از جنگ جمل

٤١٣ ص

(١٣٥)

فصل چهارم نبرد تبليغاتى

٤١٩ ص

(١٣٦)

4/ 1 اندرز نامه امام به معاويه

٤١٩ ص

(١٣٧)

4/ 2 پاسخ بس بىشرمانه معاويه

٤٢١ ص

(١٣٨)

4/ 3 نامه امام به معاويه و پرهيز دادنش از جنگ

٤٢١ ص

(١٣٩)

4/ 4 پاسخ بس بى شرمانه معاويه

٤٢٣ ص

(١٤٠)

4/ 5 نامه امام به وى و آگاه كردنش از پيشامدهاى جنگ

٤٢٣ ص

(١٤١)

4/ 6 پاسخ بس بىشرمانه معاويه

٤٢٥ ص

(١٤٢)

4/ 7 نامه امام به معاويه و خبر دادن از سرنوشت او

٤٢٥ ص

(١٤٣)

4/ 8 پاسخ بس بىشرمانه معاويه و فراخواندن امام به جنگ

٤٢٧ ص

(١٤٤)

4/ 9 حيلهگرى معاويه در نبرد تبليغاتى

٤٢٧ ص

(١٤٥)

4/ 10 پاسخهاى هوشمندانه امام

٤٣٥ ص

(١٤٦)

4/ 11 نامههاى معاويه به امام در باب خون عثمان

٤٤٣ ص

(١٤٧)

4/ 12 پاسخهاى وافى امام به آن نامهها

٤٥١ ص

(١٤٨)

4/ 13 نامه امام به معاويه و برحذر داشتنش از آنچه حق او نيست

٤٦٩ ص

(١٤٩)

4/ 14 پاسخ بس بىشرمانه معاويه

٤٧١ ص

(١٥٠)

4/ 15 ديگر نامههاى امام به معاويه

٤٧١ ص

(١٥١)

4/ 16 ارزيابى امام از تيزبينى و هوشيارى خود در پاسخ دادن به معاويه

٤٧٧ ص

(١٥٢)

اهداف معاويه از نبرد تبليغاتى و حكمت پاسخهاى امام

1 بر بستن اتهام قتل عثمان به امام

٤٨٢ ص

(١٥٥)

2 وا داشتن امام به بدگويى از خلفا

٤٨٣ ص

(١٥٦)

3 طعن زدن به فراگيرى بيعت امت با امام

٤٨٤ ص

(١٥٧)

4 خدشه وارد ساختن به قداست امام، نزد عواطف عمومى

٤٨٤ ص

(١٥٨)

حكمت پاسخهاى امام به معاويه

٤٨٤ ص

(١٥٩)

4/ 17 نامه محمد بن ابى بكر به معاويه

٤٨٧ ص

(١٦٠)

4/ 18 پاسخ معاويه به محمد بن ابى بكر

٤٩١ ص

(١٦١)

فصل پنجم آماده شدن معاويه براى جنگ

٤٩٥ ص

(١٦٢)

5/ 1 رهنمود عمرو بن عاص

٤٩٥ ص

(١٦٣)

5/ 2 يارى جستن از عمرو بن عاص

٤٩٧ ص

(١٦٤)

5/ 3 وعده يارى مشروط

٤٩٧ ص

(١٦٥)

5/ 4 سوء استفاده از پيراهن عثمان

5/ 6 يارى جستن از مكه و مدينه

فصل ششم حركت امام به سوى صفين

٥١٣ ص

(١٧٠)

6/ 1 رايزنى امام براى حركت به سوى صفين

٥١٣ ص

(١٧١)

6/ 2 خطبه امام پيش از راهى شدن

٥١٥ ص

(١٧٢)

6/ 3 بازگشت خورشيد با دعاى امام

٥١٩ ص

(١٧٣)

6/ 4 گريستن امام، هنگام رسيدن به كربلا

٥١٩ ص

(١٧٤)

6/ 5 گذشتن سپاه از مدائن

٥٢٣ ص

(١٧٥)

6/ 6 گذشتن سپاه از شهر انبار

٥٢٧ ص

(١٧٦)

6/ 7 ماجراى آب صومعه

٥٢٩ ص

(١٧٧)

6/ 8 فرود آمدن در بليخ

٥٣٥ ص

(١٧٨)

6/ 9 رسيدن به رقه

٥٣٧ ص

(١٧٩)

6/ 10 نامه امام به معاويه و پاسخ وى

٥٣٩ ص

(١٨٠)

6/ 11 اشتر، فرمانده پيشقراولان سپاه امام

٥٤٣ ص

(١٨١)

6/ 12 رويارويى پيشقراولان هر دو سپاه

٥٤٧ ص

(١٨٢)

فصل هفتم رويارويى دو سپاه

7/ 1 صفآرايى براى نبرد

٥٥٥ ص

(١٨٥)

7/ 2 بسته شدن آب بر روى سپاه على

٥٦١ ص

(١٨٦)

7/ 3 برانگيختن ياران براى تسلط بر آب

٥٦٩ ص

(١٨٧)

7/ 4 تسلط ياران امام بر آب

٥٦٩ ص

(١٨٨)

7/ 5 بدى را با خوبى پاداش دادن

٥٧٧ ص

(١٨٩)

7/ 6 حجت آوردن در ميدان نبرد

7/ 8 آتشبس، به اميد صلح

٥٨٧ ص

(١٩٢)

7/ 9 گفتگوهاى فرستادگان معاويه

٥٩٣ ص

(١٩٣)

7/ 10 درنگ و مدارا، به اميد هدايت پذيرى

دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٧ - ١/ ٥ فرماندهان سپاه قاسطين

فرمانده سواره‌نظام بصره: سهل بن حنيف.

فرمانده پياده‌نظام كوفه: عمّار بن ياسر.

فرمانده قاريان بصره: مسعر بن فدكى تميمى.

فرمانده قاريان كوفه: عبد اللّه بن بديل و عمّار بن ياسر.

پرچمدار: هاشم بن عتبه.

فرمانده سمت راست لشكر: اشعث بن قيس.

فرمانده سمت چپ لشكر: عبد اللّه بن عباس.

فرمانده سمت راست پياده نظام: سليمان بن صُرَد خزاعى.

فرمانده سمت چپ پياده نظام: حارث بن مُرّه عبدى.

قلب سپاه: قبيله مُضَر.

سمت راست سپاه: اهل يمن.

سمت چپ سپاه: قبيله ربيعه.

١/ ٥

فرماندهان سپاه قاسطين‌

فرمانده سمت راست سپاه: ابن ذى كِلاع حِمْيرى.