دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٦٩ - ١٠/ ١٤ جانشين گذاردن ابن عباس در بصره

شما به سر بَرَد، به كيفر گناهش گرفتار آيد، و آن كه شما را ترك گويد، مشمول آمرزش پروردگار شود. گويى مسجد شما را مى‌بينم كه چون سينه كشتى‌اى است كه خداوند، بر آن از هر سو عذاب فرستاده، و هركه در آن است، غرق شده است.

٢٢٩٨. معجم البلدان: در گزارشى آمده است كه كه چون على ٧ از جنگ جملْ فراغت يافت، وارد بصره شد و به مسجد جامع‌در آمد. سپس‌بر منبر رفت‌و خداوند را سپاس و ثنا گفت و بر پيامبر ٦ درود فرستاد. آن گاه فرمود:

«امّا بعد؛ به‌راستى كه خداوند، داراى رحمت گسترده است. گمان شما چيست، اى بصريان؟ اى اهل شوره‌زار و اى اهل شهر غرق شده، كه سه بار با مردمش در آب فرو رفته‌است و بار چهارم‌آن‌نيز با خداست! اى لشكريان‌زن!».

آن گاه، حوادث پيشين آن را بر شمرد و فرمود: «به خانه‌هاى خود بازگرديد و از خداوند و پيشواى خويش، اطاعت كنيد».

على ٧ از بصره بيرون رفت تا به سرزمين «مربد» رسيد. نگاهى به آن انداخت و فرمود: «سپاسْ خداوندى را كه مرا از بدْ خاك‌ترينِ سرزمين‌ها و زود آوارشونده‌ترينِ آنها بيرون بُرد».

١٠/ ١٤

جانشين گذاردن ابن عبّاس در بصره‌

٢٢٩٩. الجمل به نقل از واقِدى، از رجال خودش: چون اميرمؤمنان تصميم گرفت از بصره بيرون رود، عبد اللّه بن عبّاس را بر آن [شهر] گمارد و به او سفارش كرد. از جمله سفارش‌هايش اين بود كه فرمود:

«اى ابن عبّاس! بر تو باد پرواى الهى و [برقرارىِ‌] عدالت در ميان كسانى كه بر آنان گمارده شده‌اى و اين كه براى مردم، چهره بگشايى و مجلست را عمومى سازى و مردم را با بردبارى خود، پذيرا باشى. بپرهيز از خشم كه آن، انگيزه‌اى شيطانى است، و بپرهيز از هوا و هوس كه از راه خداوند، بازت مى‌دارد!