دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠٧ - ٦/ ٩ اعلام خبر اشغال بصره

مردم به طلحه گفتند: اى ابو محمّد! نامه‌هايت كه نزد ما مى‌آمد، غير از اين بود.

زبير گفت: آيا از من نامه‌اى درباره عثمان به شما رسيده است؟

آن گاه، داستان كشته شدن عثمان و آنچه را كه بر سرش آمد، بيان كرد و از على ٧ عيبجويى نمود. مردى از طايفه عبد القيس در برابر زبير به پا خاست و گفت: اى مرد! ساكت شو تا سخن بگوييم.

عبد اللّه بن زبير گفت: تو را چه به سخن گفتن؟!

مرد گفت: اى گروه مهاجران! شما نخستين كسانى بوديد كه [دعوت‌] پيامبر خدا را اجابت نموديد. از اين‌رو، فضيلتى‌داريد. سپس مردم به اسلام گرويدند، آن‌گونه كه شما اسلام آورديد.

چون پيامبر خدا وفات كرد، با مردى از خودتان بيعت كرديد. به خدا سوگند، در اين باره با ما هيچ مشورتى نكرديد؛ ولى ما هم پذيرفتيم و پيروى كرديم. خداوند عز و جل در حكومت آن مرد، براى مسلمانان بركتى نهاد. او از دنيا رفت و مردى از شما را به عنوان جانشين به خلافت برگزيد و باز هم با ما مشورت نكرديد؛ ولى ما پذيرفتيم و تسليم شديم.

وقتى آن امير از دنيا رفت، حكومت را به شش نفر واگذار كرد. شما بدون مشورت با ما عثمان را انتخاب كرديد و با او بيعت نموديد. سپس كارهاى او را نپسنديديد و بدون مشورت با ما او را كُشتيد. پس از آن، بدون مشورت با ما با على ٧ بيعت كرديد. اينك چرا بر او خُرده مى‌گيريد تا با او بجنگيم؟ آيا از بيت المالْ چيزى را به خود اختصاص داده است؟ يا برخلاف حقْ رفتار كرده است؟ يا كارى انجام داده كه شما را خوش نيامده است تا عليه او شما را همراهى كنيم؟ اگر جز اين است، اين كارها چيست؟

خواستند او را بِكُشند كه طايفه‌اش مانع شدند. فرداى آن روز بر او و همراهانش يورش بُردند و هفتاد مرد را به قتل رساندند.

٦/ ٩

اعلام خبر اشغال بصره‌

٢١٧٨. تاريخ الطبرى به نقل از محمّد و طلحه، در گزارش اهل جمل: آنان [طى نامه‌اى‌] به مردم شام، كارها و اهداف خود را [چنين‌] نوشتند: