موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٦٩ - فصل در بيان اخلاص بعد از عمل است

ظاهر نماز على بن ابى طالب- عليه السلام- و نماز فلان منافق در اجزاء و شرايط [و] صورت ظاهرى عمل هيچ تفاوتى ندارد، ليكن آن يك با آن عمل معراج الى‌اللَّه كند و صورتش ملكوت اعلى است؛ و ديگرى با آن عمل به جهنم سقوط كند و صورتش ملكوت اسفل است و از شدت ظلمت شبيه ندارد.

به واسطه چند قرص نان جوين كه خانواده عصمت عليهم السلام در راه خدا مى‌دهند، چندين آيه خداى تعالى در مدح آنها فرو مى‌فرستد [١]. جاهل گمان مى‌كند دو سه روز گرسنگى و غذاى خود را به فقرا دادن امر مهمى است. با اين كه صورت اين قبيل اعمال از هر كس مى‌شود صادر شود و چيز مهمى نيست، اهميت آن به واسطه قصد خالص و نيت صادقانه است.

روح عمل، قوى و لطيف و از قلب سليم صافى صادر است كه داراى اين‌قدر اهميت است. صورت ظاهر نبى اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- و ساير مردم فرقى نداشت، و لهذا بعضى از اعراب غريب كه به حضور مباركش مى‌رسيدند و آن حضرت با جمعى نشسته بودند، مى‌پرسيدند: كدام يك پيغمبر هستيد [٢]؟ آنچه پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم را از غير ممتاز مى‌كند، روح بزرگ قوى لطيف آن سرور است، نه جسم مبارك و بدن شريفش.

و در علوم عقليه مقرر است كه شيئيت شى‌ء به صورت آن است نه ماده آن‌ [٣]. بلكه تحديد به فصلْ حدّ تامّ است، و به جنس و فصلْ ناقص است؛ زيرا كه اختلاط به غرايب و اجانب و معرفى به منافى شى‌ء، مضرّ به حقيقت و تعريف و تماميت آن است؛ و ماده و جنس از غرايب و اجانب است نسبت به حقيقت شى‌ء كه عبارت از صورت و فعليت و فصل است.

پس، تمام حقيقت اعمال همان صور اعمال و جنبه ملكوتيه آنها است كه نيت است. و

[١] الإنسان (٧٦): ٥- ١٢؛ ر. ك: الأمالي، صدوق، ص ٢١٢، مجلس ٤٤، حديث ١١؛ مجمع البيان، ج ١٠، ص ٦١١؛ الكشّاف، ج ٤، ص ٦٧٠.

[٢] مكارم الأخلاق، ج ١، ص ٤٨، حديث ٧؛ بحار الأنوار، ج ١٦، ص ٢٢٩، «تاريخ نبينا صلى الله عليه و آله و سلم»، «باب‌مكارم أخلاقه وسيره»، حديث ٣٥.

[٣] ر. ك: الحكمة المتعالية، ج ٢، ص ٣٢، وج ٥، ص ٢٨٢- ٣٠٩؛ شرح المنظومة، ج ٢، ص ٣٥٧.