منشأ هر خطيئه است‌ [١]؛ چنانچه تمام اصلاحات نفسانى و اخلاقى و اعمالى از توجه به حق و دار كرامت آن و از بى‌علاقگى به دنيا و عدم ركون و اعتماد به زخارف آن است.

پس، معلوم شد از اين مقدمه كه حق تعالى عنايت و الطافش به هر كس بيشتر باشد و مراحم ذات مقدس شامل حال هر كس زيادتر باشد، او را بيشتر از اين عالم و زخارف آن پرهيز دهد، و امواج بليّات و فتن را بر او بيشتر متوجه فرمايد، تا اين‌كه روحش از اين دنيا و زخارف آن منصرف و منزجر گردد و به مقدار ايمانش رو به عالم آخرت رود و وجهه قلبش متوجه به آن‌جا گردد. و اگر نبود از براى تحمل شدت ابتلا مگر همين يك جهت، هر آينه كفايت مى‌كرد. و در احاديث شريفه اشارت به اين معنا دارد:

مُحَمّدُ بْن يَعْقُوبَ بِإسْنادِهِ عَنْ أَبي جَعْفَرٍ- عليه السلام- قَالَ: «

إن الله تعالى ليتعاهد المؤمن بالبلاء كما يتعاهد الرجل أهله بالهدية من الغيبة، ويحميه الدنيا كما يحمي الطبيب المريض» [٢].

حضرت باقر- عليه السلام- فرمايد: «همانا خداى تعالى هر آينه تفقد كند مؤمن را به بلا چنانچه تفقد كند مردى عيال خود را به هديه از سفر، و هر آينه پرهيز دهد او را از دنيا، چنانچه پرهيز دهد طبيب مريض را».

و در حديث ديگر نيز به همين مضمون وارد است‌ [٣].

و گمان نشود كه محبت حق و شدت عنايت ذات اقدس به بعضى بندگان- نعوذ باللَّه- جزاف و بى‌جهت است؛ بلكه هر قدمى كه مؤمن و بنده خدا به سوى او بردارد، عنايت حق به او متوجه شود، حق تعالى به قدر ذراعى به او نزديك شود [٤].

[١] اشاره است به حديثى از على بن الحسين عليه السلام كه فرمود: «حُبُّ الدُّنْيَا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَةٍ». (الكافي، ج ٢، ص ١٣١، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب ذمّ الدنيا و الزهد فيها»، حديث ١١)

[٢] الكافي، ج ٢، ص ٢٥٥، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب شدّة ابتلاء المؤمن»، حديث ١٧.

[٣] الكافي، ج ٢، ص ٢٥٨، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب شدّة ابتلاء المؤمن»، حديث ٢٨.

[٤] مضمون اين حديث قدسى است كه: «مَنْ تَقَرَّبَ إِلَيَّ شِبْراً تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعاً»؛ «هر كسى به قدر يك وجب به من نزديك شود، من به قدر يك ذراع به او نزديك شوم». (عوالي اللآلي، ج ١، ص ٥٦، حديث ٨١؛ كنز العمّال، ج ١، ص ٢٣٥، حديث ١١٧٨)