موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٦٦٢ - تتمه

بصر نيستند، كور و كر محشور گردند. و به واسطه اين اعطا و عطيّه حق تعالى فرموده: «

كنت سمعه الذي يسمع به ...» [١]

الحديث. و اين كلام از ايشان خالى از غرابت نيست.

تتمه‌

شيخ اجلّ بهايى [فرمايد] كه اين حديث شريف صريح است در اين‌كه واجبات افضل است از مستحبات. و اشكال در حديث [كه‌] نفى افضليت غير واجب را فرموده، و اين ملازم با افضليت واجب نيست، زيرا كه ممكن است مساوى باشد، مدفوع است به اين‌كه اين نحو تركيب دلالت بر افضليت دارد در اكثر لغات‌ [٢]. و شيخ شهيد- رضوان اللَّه عليه- استثنا فرموده است از اين كليت مواردى را: «يكى، ابراء ديْن است كه افضل است از انظار و مهلت دادن معُسِر، با آن‌كه اوّل مستحب است و دوم واجب. دوم، ابتدا به سلام است، كه از ردّ آن افضل است. سوم، اعاده منفرد است نماز را به جماعت، الى غير ذلك» [٣] انتهى.

و بعضى در هر يك مناقشه نمودند كه ذكر آن چندان لزوم ندارد.

و بايد دانست كه ظاهر حديث شريف آن است كه واجبات از مستحبات افضل است گرچه از سنخ هم نباشند؛ مثلًا ردّ سلام واجبِ افضل است از حج مندوب و بناى مدرسه عظيمه و زيارت رسول اللَّه. و اين گرچه به نظر قدرى بعيد مى‌آيد، و لهذا مرحوم مجلسى- رحمه اللَّه- فرموده ممكن است اختصاص داد به مُسانخِ هم‌ [٤]، ولى بعد از آن‌كه دليل دلالت بر آن كرد، به مجرد استبعاد نتوان چنين گفت. و ممكن است دعوى انصراف فريضه را به فرائض تعبديه محضه كرد، مثل نماز و روزه و حج و زكات و امثال آن؛ نه فرائض ديگر، از قبيل انظار مُعسر و ردّ سلام و غير آن. گرچه اين نيز خالى از تأمل نيست. وَالْحَمْدُ للَّه‌أَوَّلًا وَآخِراً.

[١] مرآة العقول، ج ١٠، ص ٣٩٢.

[٢] الأربعون حديثاً، شيخ بهايى، ص ٤١٤.

[٣] القواعد و الفوائد، شهيد اوّل، ج ٢، ص ١٠٦، قاعده ١٨٥؛ الأربعون حديثاً، شيخ بهايى، ص ٤١٩.

[٤] مرآة العقول، ج ١٠، ص ٣٨٣.