موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٢٤ - فصل نشانههاى صاحبان فقه و عقل

فصل نشانه‌هاى صاحبان فقه و عقل‌

] و از براى صاحب فقه و عقل، يعنى آنان كه غايت تحصيل آنها فقهِ در دين و ادراك حقايق است، نيز آثار و علائمى است كه عمده آنها را بيان فرمودند.

يكى آن‌كه به واسطه علم در قلب آنها حزن و اندوه و انكسار وارد شود. و ناچار اين انكسار و حزن براى امور زائله دنيّه دنيويه نيست؛ بلكه از خوف مرجع و ترس از قصورِ وظايف عبوديت است. و اين انكسار و حزن علاوه بر آن‌كه خود قلب را نورانى مى‌كند و صفا مى‌دهد، مبدأ اصلاح نفس و منشأ قيام به وظايف عبوديت و بندگى مى‌شود. و نور علم آرام از دل صاحبش ببرد و دل او را به حق و دار كرامت او آشنا كند؛ و از مناجات حق تعالى لذت‌ها برد، و شب‌ها را به بيدارى گذراند و قيام به وظيفه بندگى كند. چنانچه فرمايد: «

قد تحنك في برنسه و قام الليل في حندسه»

. كه جمله اوّل چنين نمايد كه كنايه از لزوم عبادت باشد. و از علائم اين عالم ربّانى آن است كه با آن‌كه كاملًا قيام به عبوديت كند، باز ترسناك باشد؛ و نور علم او را هدايت كند به اين‌كه هر چه قيام به وظايف كنى باز قاصر و مقصرى و از عهده شكر نعمت و حقيقت عبادت برنيايى. پس قلبش مملوّ از خشيت و خوف شود؛ و حق درباره آنها فرموده است:

إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ [١] نور علم خشيت و حزن آورد؛ و صاحب آن با آن‌كه اقبال به شأن خود در صلاح نفس دارد، از خوف مرجع آرام نگيرد، و اصلاح خود را از خدا طلب كند، و از اشتغال به غير حق بيمناك باشد، و از اهل زمان خود گريزان باشد و بيم آن داشته باشد كه مبادا آنها او را از طريق الى اللَّه و سفر به عالم آخرت باز دارند، و دنيا و لذايذ آن را به او جلوه دهند. پس، حق تعالى چنين شخصى را تأييد فرمايد و اركان وجودش را محكم نمايد و امان به او در روز رستاخيز عنايت فرمايد.

فَيا لَيْتَنا كُنّا مَعَهُمْ فَنَفُوزَ فَوْزاً عظيماً. وَالْحَمْدُللَّه أوَّلًا وَآخِراً، وَصلّى اللَّه عَلَى مُحمَّدٍ وَآلِهِ الطاهِرينَ.

[١] «تنها دانايان از بندگان خدا از او مى‌ترسند». (فاطر (٣٥): ٢٨)