موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٧٩ - فصل در توجيه عرفانى از آيه شريفه

پيش مشركان اهل مكه به دعوت كردن [تو] به سوى توحيد قبل و بعد». زيرا كه مشركان مكه بعضى اسلام آوردند، و بعضى از مكه خارج شدند؛ و كسى كه از آنها باقى ماند قدرت انكار توحيد بر آن حضرت نداشت، وقتى كه حضرت دعوت مى‌فرمود مردم را به سوى آن؛ پس گرديد گناه او آمرزيده به غلبه بر آنها." پس مأمون گفت:" للَّه دَرُّكَ اى أبوالحسن"».

نويسنده گويد كه اين‌ توجيه ششمى‌ است كه در حديث شريف از آيه مباركه شده است. و حاصل آن آن است كه مراد گناه آن بزرگوار است در نظر اهل شرك و به زعم فاسد آنها.

فصل در توجيه عرفانى از آيه شريفه‌

بدان‌كه از براى آيه شريفه توجيهى است بر مشرب اهل عرفان و مسلك اصحاب قلوب، كه براى ذكر آن لابدّيم از ذكر «فتوحات ثلاثه» متداوله نزد آنها [١]. پس، گوييم كه «فتح» در مشرب آنها عبارت است از گشايش ابواب معارف و عوارف و علوم و مكاشفات از جانب حق بعد از آن‌كه آن ابواب بر او مُغلَق و بسته است. مادامى كه انسان در بيت مُظلِم نفس است و بسته به تعلقات نفسانيه است، جميع ابواب معارف و مكاشفات به روى او مغلق است؛ و همين كه از اين بيت مظلم به قوّت رياضات و انوار هدايات خارج شد و منازل نفس را طى كرد، فتح باب قلب به روى او شود و معارف در قلب وى ظهور كند و داراى مقام «قلب» گردد. و اين فتح را «فتح قريب» گويند، زيرا كه اين اوّل فتوحات و اقرب آنهاست. و گويند اشاره بدين فتح است قول خداى تعالى:

نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَ فَتْحٌ قَرِيبٌ‌ [٢]. البته با يارى و نصر خداوند و نور هدايت و جذبه آن ذات‌

[١] ر. ك: تفسير القرآن الكريم، ابن عربى (تأويلات ملّا عبدالرزّاق كاشانى)، ج ٢، ص ٥٠٥؛ اصطلاحات‌الصوفية، كاشانى، ص ١٣٥؛ سرّ الصلوة، امام خمينى قدس سره، ص ٨١.

[٢] «يارى از خداست و فتح و گشايش نزديك است». (الصفّ (٦١): ١٣)