اعتبار آيد آن است كه آن از قبيل رمز بين محبّ و محبوب است، و كسى را از علم آن بهره‌اى نيست. و چيزهايى را كه بعضى مفسرين به حسب حدس و تخمين خود ذكر كردند، غالباً حدس‌هاى بارد بى‌مأخذى است. و در حديث سفيان ثورى نيز اشاره به رمز بودن شده است‌ [١]. و هيچ استبعاد ندارد كه امورى باشد كه از حوصله بشر فهم آن خارج باشد و خداى تعالى به مخصوصين به خطابْ اختصاص داده باشد؛ چنانچه وجود «متشابه» براى همه نيست بلكه آنها تأويل آن را مى‌دانند.

و «شَقا» و «شقاوت» ضدّ سعادت است؛ و به معنى تعب و زحمت است. قال الْجَوْهَريُّ: «الشَّقاءُ وَالشَّقاوَةُ، بِالْفَتْحِ، نَقيضُ السَّعادَةِ» [٢].

رَوَى الطَّبرسِىُّ فِي الاحْتِجاجِ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ- عليه السلام- عَنْ آبائِهِ- عليهم السلام- قالَ:

«قال أميرالمؤمنين عليه السلام: ولقد قام رسول الله- صلى الله عليه و آله- عشر سنين على أطراف أصابعه حتى تورمت قدماه و اصفر وجهه. يقوم الليل أجمع حتى عوتب في ذلك، فقال الله عز و جل:

طه^ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى‌

بل لتسعد به» [٣].

«مرحوم طبرسى‌ [٤] در احتجاج سند به حضرت امير المؤمنين- عليه السلام- رسانده كه فرمود:" ده سال رسول خدا ايستاد بر سر انگشتان خود تا قدم‌هاى آن حضرت ورم نمود و رويش زرد شد. مى‌ايستاد تمام شب را تا عتاب به او شد در آن؛ پس فرمود خداى عزَّ وجلَّ: طه‌، ما فرو نفرستاديم بر تو قرآن را تا به تعب افتى؛ بلكه‌

[١] امام صادق عليه السلام در پاسخ به سؤال سفيان ثورى از معانى حروف «مقطّعه»، آنها را اشارات و رموز شمرد، و فرمود: أمّا «الم» في أوّل «البَقَرَةِ» فَمَعناهُ أَنَا اللَّه المَلِكُ. وَأمّا «ألَم» في أوّل «آلِ عِمران» فَمعناهُ أنَا اللَّه المجيد ...»؛ «اما معناى «الم» در آغاز سوره «بقره» اين است كه من خداوند پادشاه هستم. و اما معناى «الم» در آغاز سوره «آل عمران» اين است كه من خداوند بلند مرتبه‌ام». (معاني الأخبار، ص ٢٢، «باب معنى الحروف المقطّعة»)

[٢] الصحاح، ج ٦، ص ٢٣٩٤، كلمه «شقا».

[٣] الاحتجاج، ج ١، ص ٥٢٠، حديث ١٢٧.

[٤] احمد بن على بن ابى طالب طبرسى عالم و فقيه و محدّث و مورخ شيعه در قرن ششم و اوايل قرن هفتم. وى در حدود سال ٦٢٠ ق درگذشت. از آثار اوست: الكافي في الفقه، تاريخ الأئمّة، كتاب الصلاة، مفاخرة الطالبية، الاحتجاج.