موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٧٢٥ - است

سوره و بِسْمِ اللَّهِ‌ آن فرق مى‌كند. و ذكر آن چون موجب تطويل است، از آن صرف نظر كرديم.

و شيخ ما، عارف كامل، شاه آبادى، روحى فداه، مى‌فرمود كه‌ «هُوَ برهان بر شش اسم و كمال ديگرى است كه در سوره مباركه «توحيد» پس از اين كلمه مباركه ذكر شده؛ زيرا كه ذات مقدس چون «هُوَ» مطلق است، كه اشاره به صرف وجود است، مستجمع جميع كمالات اسمائيه است؛ پس اللَّه است. و چون صرف وجود به حقيقت بسيطه داراى جميع اوصاف و اسماء است و اين كثرت اسمائى وحدت ذات مقدس را منثلم نكند، أَحد است. و چون صرف را ماهيت نيست، «صمد» است. و چون صرف را نقص حاصل نشود و از غير حاصل نشود و تكرر بر آن ممتنع باشد، «والد» و «مولود» نيست و «كفو» ى ندارد»، انتهى.

بايد دانست كه از براى «صمد» در اخبار شريفه معانى و اسرار كثيره ذكر فرمودند [١] كه اشتغال به بيان آن از طور اين اوراق خارج است و محتاج به رساله جداگانه. و در اين مقام به يك نكته اشاره نماييم. و آن اين است كه اگر صمد اشاره به نفس ماهيت باشد، به حسب بعض اعتبارات، و معانى «اللَّه» در اللَّهُ الصَّمَدُ، از اعتبارات مقام واحديت و مقام احديتِ جمع اسماء است. و اگر اشاره به صفت اضافى باشد، چنانچه از بعض روايات استفاده شود، اشاره به احديّت جمع اسماء در حضرت تجلى به فيض مقدس و معنى آن موافق با اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ‌ است.

فصل در اشاره اجماليه به تفسير آيات شريفه سوره «حديد» تا

است‌

اما آيه شريفه اوّل‌ [٢]: دلالت كند بر تسبيح جميع موجودات، حتى نباتات و جمادات.

[١]. ر. ك: آداب الصلوة، امام خمينى قدس سره، ص ٣٨٥.

[٢] (سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ‌)؛ «آنچه در آسمان‌ها و زمين است خداوند راتسبيح گو است و اوست تواناى دانا». (الحديد (٥٧): ١)