موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٨١ - فصل در بيان آنكه اسارت شهوت منشأ همه اسارتهاست

خالى از صحت نيست. ولى مناسب با مقام و سر تا پاى حديث شريف آن است كه در نسخه وسائل است.

و «ما نالَهُ» عطف است به «ظُلمةُ الجُبِّ». يعنى، ضرر نرساند او را آنچه به او رسيد از ظلم برادرها و حزن و بليّات.

و قوله: «أنْ مَنَّ اللَّه» اظهر آن است كه به تقدير «إلى‌» است، و متعلق است به «لَمْ تَضرُرْ» در دو موضع بر سبيل تنازع. و مرحوم مجلسى احتمالات كثيره در آن داده‌ [١] كه ذكر آنها خالى از تطويل نيست.

و مراد به آن‌كه «مالك آن حضرت بنده او گرديد» اين است كه مطيع او گرديد.

فصل در بيان آن‌كه اسارت شهوت منشأ همه اسارت‌هاست‌

بدان‌كه انسان اگر مقهور در تحت سلطه شهوت و هواهاى نفسانيه گرديد، رقّيت و عبوديت و ذلت در او به قدر مقهوريتش در تحت سلطه آنها زياد شود. و معنى عبوديت از كسى، خضوع تامّ و اطاعت از اوست. و انسان مطيع شهوات و مقهور نفس امّاره بنده فرمانبر آنهاست؛ و هرچه آنها امر كنند، با كمال خضوع اطاعت كند، و در پيشگاه آنها عبد خاضع و بنده مطيع گردد تا كار به جايى رسد كه اطاعت آنها را مقدم دارد بر اطاعت خالق سماوات و ارض، و بندگى آنها را برگزيند بر بندگى مالك الملوك حقيقى.

و در اين حال عزت و حريت و آزادمردى از قلبش [رخت‌] بندد، و غبار ذلت و فقر و عبوديت بر چهره قلبش بنشيند، و خاضع اهل دنيا گردد و قلبش در پيش اهل دنيا و صاحبان حشمت سجده كند و از براى به دست آوردن مشتهيات نفسانيه خود، از هم‌نوع خود ذلت‌ها و منّت‌ها كشد و خوارى‌ها در راه تعمير بطن و فرج برد؛ و تا اسير بند شهوت و نفس است، از هيچ‌گونه خلاف شرف و فتوت و حريتى مضايقه نكند؛ و

[١] مرآة العقول، ج ٨، ص ١٣٠- ١٣١.