و در حديثى است كه رسول اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به منزله ساقه شجر است، و ائمه هدى- عليهم السلام- به منزله شاخه‌هاى آن، و شيعيان به منزله برگ آن درخت هستند [٣]. پس زينت شجره طيبه ولايت به مظاهر است؛ و هر يك از مظاهر كه نقصانى يابد، در شجره طيبه نقصانى واقع گردد.

پس، ذنوب جميع موجودات ذنوب ولىّ مطلق است؛ و حق تعالى به رحمت تامه خود و به غفران شامل خود رحمت بر نبى اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- فرموده مى‌فرمايد آنچه گناه است از پيشينيان و آنچه پس از اين گناهى واقع شود، در تحت مغفرت تامه واقع گردد، و به شفاعت تو تمام دايره تحقق به سعادت كامله خود رسند؛ و آخَرُ مَنْ يَشْفَعُ أَرْحَمُ الرّاحِمينَ‌ [٤].

و بر اين مسلك آيه شريفه در عداد آن آيه است كه مى‌فرمايد: وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى‌ [٥]. كه فرمودند:

«أرجى آية في القرآن» [٦]

و بنابر اين مسلك، ذنوب متقدمه ممكن است ذنوب امم سالفه باشد، زيرا كه جميع امم امت اين ذات مقدس‌اند، و جميع دعوت انبيا دعوت به شريعت ختميه و مظاهر ولىّ مطلق هستند؛ و

«آدم و من دونه»

از اوراق شجره ولايت هستند.

توجيه دوم: آن است كه سيّد مرتضى‌ [٧]- رضي اللَّه عنه- ذكر فرمودند كه «ذَنْب»

[١] «اگر تو نبودى، افلاك را نمى‌آفريدم». (مناقب آل أبي طالب عليه السلام، ج ١، ص ٢٧١؛ بحار الأنوار، ج ١٦، ص ٤٠٦)

[٢] «وجه خدا ماييم». (بصائر الدرجات، ص ٨٥، حديث ٤؛ الكافي، ج ١، ص ١٤٥، «كتاب التوحيد»، «باب النوادر»، حديث ٧؛ التوحيد، صدوق، ص ١٥٠، حديث ٤)

[٣] الكافي، ج ١، ص ٤٢٨، «كتاب الحجّة»، «باب فيه نكت ونتف من التنزيل في الولاية»، حديث ٨٠.

[٤] «آخرين كسى كه شفاعت كند خداى ارحم الراحمين است». (الحكمة المتعالية، ج ٩، ص ٣٥٣؛ علم اليقين، ج ٢، ص ١٠٨٦)

[٥] «بزودى پروردگارت به تو عطايى كند كه خشنود شوى». (الضحى (٩٣): ٥)

[٦] « [اين آيه‌] اميدبخش‌ترين آيه در قرآن است». (مجمع البيان، ج ١٠، ص ٧٦٥، ذيل آيه ٥ سوره ضحى)

[٧] على بن حسين بن موسى معروف به «سيد مرتضى» و «علم‌الهدى» (٣٥٥- ٤٣٦ ق) از بزرگان علماى‌