يك صفاى قلبى از براى سالك پيدا شود كه مورد تجليات اسمائيه و صفاتيه گردد، و حجاب‌هاى غليظى كه بين عبد و اسماء و صفات بود خرق شود، و فانى در اسماء و صفات گردد، و متعلق به عز قدس و جلال شود و تدلّى تامّ ذاتى پيدا كند؛ و در اين حال، بين روح مقدس سالك و حق حجابى جز اسماء و صفات نيست.

و از براى بعضى از ارباب سلوك ممكن است حجاب نورى اسمائى و صفاتى نيز خرق گردد، و به تجليات ذاتى غيبى نائل شود و خود را متعلق و متدلّى به ذات مقدس ببيند؛ و در اين مشاهده، احاطه قيّومى حق و فناى ذاتى خود را شهود كند، و بالعيان وجود خود و جميع موجودات را ظلّ حق ببيند؛ و چنانچه برهاناً بين حق و مخلوق اوّل، كه مجرد از جميع مواد و علايق است، حجابى نيست، بلكه [براى‌] مجردات مطلقاً حجاب نيست برهاناً، همين‌طور اين قلبى كه در سعه و احاطه هم افق با موجودات مجرده شده، بلكه قدم بر فرق آنها گذاشته، حجابى نخواهد داشت. چنانچه در حديث شريف كافى و توحيد است: «

إن روح المؤمن لأشد اتصالا بروح الله من اتصال شعاع الشمس بها» [١].

و در مناجات «شعبانيه»، كه مقبول پيش علما و خود شهادت دهد كه از كلمات آن بزرگواران است، عرض مى‌كند: «

إلهي، هب لي كمال الانقطاع إليك؛ وأنر أبصار قلوبنا بضياء نظرها إليك حتى تخرق أبصار القلوب حجب النور، فتصل إلى معدن العظمة، وتصير أرواحنا معلقة بعز قدسك. إلهي، واجعلني ممن ناديته فأجابك و لا حظته فصعق لجلالك فناجيته سرا و عمل لك جهرا» [٢].

[١] «جان مؤمن به روح خدا بيشتر پيوسته است تا شعاع آفتاب به آفتاب». مرحوم ميرزا جواد ملكى تبريزى اين حديث را از كافى و توحيد نقل مى‌كند، اما در توحيد نيست، بلكه در كتاب مصادقة الإخوان صدوق آمده است. (الكافي، ج ٢، ص ١٦٦، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب إخوة المؤمنين»، حديث ٤؛ مصادقة الإخوان، ص ٤٨، حديث ٢؛ لقاء اللَّه، ميرزا جواد ملكى تبريزى، ص ٢٩)

[٢] خداوندا كمال بريدن از غير به سوى خودت را به من ببخش، و ديدگان دل ما را با پرتو نظر به خودت نوربخش تا ديده دل‌ها حجاب‌هاى نور را بدرد. پس به معدن بزرگى برسد، و روح‌هاى ما به درگاه عزّ قدس تو آويخته گردد. خدايا مرا از كسانى قرار بده كه صدايشان زدى پس اجابت كردند، و به ايشان نظر كردى پس در برابر جلال تو مدهوش شدند، پس پنهانى با آنان سخن گفتى و آنان آشكارا براى تو عمل كردند.

(قسمتى از مناجات شعبانيه، إقبال الأعمال، اعمال ماه شعبان، ص ١٩٩؛ بحار الأنوار، ج ٩١، ص ٩٩، حديث ١٣)