موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٥٠ - فصل در بيان فوايد قوه غضبيه

كند جوشش خون قلب را در آن، و پر كند شريان‌ها و دماغ را از يك دود تاريك مضطربى كه به واسطه آن حال عقل بد و ناچيز شود و كار او ضعيف شود. و مَثل انسان در اين هنگام، چنانچه حكما گويند، مَثل غارى شود كه در او آتش افروزند و پر گردد از شعله، و محبوس و مختنق گردد در آن دود و اشتعال آتش، و بپا خيزد نفير آن و بلند شود نايره و صداى آن از شدت اشتعال؛ پس سخت شود علاج آن و مشكل گردد خاموش نمودن آن، و چنان شود كه هر چه بَر وى افكنند كه او را فرو نشاند، خود او نيز جزء آن شود و بر ماده آن افزايد و سبب ازدياد شود. پس، از اين سبب است كه انسان در اين حال كور شود از رشد و هدايت، و كر گردد از موعظه و پند؛ بلكه موعظه در اين حال سبب ازدياد در غضب شود و مايه شعله و نايره آن گردد؛ و از براى اين شخص راه چاره‌اى در اين حال نيست». پس از آن فرمايد: «و اما بقراط [١] گويد كه من از كشتيى كه دچار بادها و طوفان‌هاى سخت شود و متلاطم كند آن را موج‌هاى دريا و بيندازد آن را در لجه‌هايى كه در آن كوه‌هاى دريايى است اميدوارترم از شخص غضبناك برافروخته؛ زيرا كه كشتى را در اين حالْ ملاحان با لطايف الحيل نجات دهند، و اما نفس وقتى آتش غضبش شعله‌ور گرديد اميد حيله براى او نيست البته؛ زيرا كه هر چه حيله به‌خرج برى، از قبيل مواعظ و نصايح، و هر چه با او فروتنى كنى و زارى نمايى، بر شعله و مايه آن افزايد» [٢] انتهى.

فصل در بيان فوايد قوه غضبيه‌

بدان‌كه قوه غضبيه يكى از نعم بزرگ الهى است كه به واسطه آن تعمير دنيا و آخرت شود، و با آن حفظ بقاى شخص و نوع و نظام عايله گردد، و مدخليت عظيم در

[١] بُقراط (٤٦٠-/ ٣٧٧ ق. م.) در جزيره‌اى در يونان، به دنيا آمد. وى از مشهورترين پزشكان و فيلسوفان‌قديم است. او براى امراض دو منشأ غذا و هوا قائل بود.

[٢] تهذيب الأخلاق و تطهير الأعراق، ص ١٦٤- ١٦٥.