موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٨٨ - فصل در ذمّ اتّباع هوى است

انسانيت. شيطان ايمان آورد به دستش؛ چنانچه در دست رسول اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- ايمان آورد، فرمود: «

إن شيطاني آمن بيدي» [١]

. «شيطان من به دست من ايمان آورد». و مقام حيوانيت او تسليم مقام انسانيتش شود، به‌طورى كه مركب مرتاض راهوار عالم كمال و ترقى و براق آسمان پيماى راه آخرت شود و ابداً سرخودى نكند و چموشى ننمايد. و بعد از تسليم شدن شهوت و غضب به مقام عدل و شرع، عدالت در مملكت بروز كند و حكومت عادله حقه تشكيل شود كه كاركن در آن و حكم‌فرماى در آن حق و قوانين حقه باشد، و قدمى بر خلاف حق در آن گذاشته نشود و به‌كلى از باطل و جور عارى و برى گردد.

پس، همان‌طور كه ميزان در منع حق و صدّ آن اتّباع هواى نفس است، ميزان در جلب حق و پيدايش آن متابعت شرع و عقل است. و بين اين دو منزل، كه يكى متابعت كامله هواى نفس است و ديگرى متابعت مطلقه كامله عقل است، منازل غير متناهيه است، به‌طورى كه هر قدمى كه به تبعيت هواى نفس برداشته شود، به همان اندازه منع از حق كند و حجاب از حقيقت شود و از انوار كمال انسانيت و اسرار وجود آدميت محجوب گردد؛ و به عكس، هر قدمى كه بر خلاف ميل نفس و هواى آن بردارد، به همان اندازه رفع حجاب شود و نور حق در مملكت جلوه كند.

فصل در ذمّ اتّباع هوى‌ است‌

خداوند تبارك و تعالى در ذمّ اتّباع نفس و هواى آن فرمايد: وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى‌ فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ‌ [٢]. «پيروى هواى نفس مكن كه گمراه كند تو را از راه خدا». و در آيه ديگر

[١] در بعضى مصادر «شيطاني أسلم على يدي» يا «بين يدي» آمده. (ر. ك: تفسير القرآن الكريم، ابن عربى (تأويلات، ملّا عبدالرزّاق كاشانى)، ج ٢، ص ١٩٦ و ٣٧٧).

و در بعضى ديگر مضمون اين حديث آمده. (ر. ك: بحار الأنوار، ج ٦٠، ص ٣٢٩؛ علم اليقين، ج ١، ص ٢٨٢؛ كنز العمّال، ج ١، ص ٢٤٧)

[٢] ص (٣٨): ٢٦.