موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٣٤ - فصل ميزان در علم

به كار برده نمى‌شود، و تعبير از آنها به آن غير صحيح است. اين غايت آن چيزى است كه به حسب مناسبات مى‌توان تطبيق نمود. وَالعِلْمُ عِنْدَ اللَّه.

فصل ميزان در علم‌

] اكنون مى‌پردازيم به ذكر آن نكته كه وعده داديم. و آن آن است كه در حديث شريف از علم عقايد و معارف تعبير فرموده است به «آيه»؛ و «آيت» علامت و نشانه است. و نكته اين تعبير آن است كه علوم عقليه و حقايق اعتقاديه اگر چنانچه تحصيل شود براى فهم خود آنها، و جميع مفاهيم و اصطلاحات و زرق و برق عبارات و تزيين تركيبات كلمات، و تحويل دادن به عقول ضعيفه براى تحصيل مقامات دنيويه، آن را «آيات محكمات» نتوان گفت؛ بلكه حجب غليظه و اوهام واهيه بايد نام نهاد. زيرا كه انسان اگر در كسب علوم مقصدش وصول به حق تعالى و تحقق به اسماء و صفات و تخلق به اخلاق اللَّه نباشد، هر يك از ادراكاتش دركاتى شود براى او و حجاب‌هاى مظلمه‌اى گردد كه قلبش را تاريك و چشم بصيرتش را كور كند، و مشمول آيه شريفه شود كه فرمايد:

مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى‌ ... [١] پس، خود را در آن عالم كور بيابد؛ اعتراض به حق كند كه من كه بينا بودم در آن عالم چرا مرا كور محشور كردى؟ جواب آيد تو كور بودى در آن عالم، زيرا كه آيات ما را مشاهده نكردى و از آنها نسيان كردى. ميزان در بينايى عالم آخرت بينايى بصيرت و قلب است؛ و بدن و قواى آن به كلى تابع قلب و لُبّ هستند و سمتِ ظلّيّت در آن‌جا به طريق اتمّ بروز كند؛ و ظِلّ كر و كور و گنگ مثل همان است. گمان نكنند علماى مفاهيم و دانشمندان اصطلاحات و عبارات و حافظين كتب و مسفورات اهل علم باللَّه و ملائكه و يوم الآخرة هستند. اگر علوم آنها نشانه و علامت است، چرا در قلوب خود آنها تأثيرات نورانيت‌

[١] «و هر كه از ياد من روى بگرداند، او را معيشتى سخت خواهد بود و در روز بازپسين او را كور برانگيزانيم». (طه (٢٠): ١٢٤)