وَ بِإسْنادِهِ عَنْ أَبي بَصيرٍ، قالَ: سَأَلْتُ أَبا عَبْدِاللَّه- عليه السلام- عَنْ قَوْلِ اللَّه تَبارَكَ وتَعالى: وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ‌ [١] قَالَ:

«خلق من خلق الله تبارك و تعالى، أعظم من جبرئيل و ميكائيل؛ كان مع رسول الله- صلى الله عليه و آله- يخبره و يسدده. وهو مع الأئمة من بعده، صلوات الله عليهم» [٢].

از حديث اوّل معلوم شد كه براى انبيا و اوصيا- عليهم السلام- مقام شامخى است از روحانيت كه آن را «روح القُدُس» گويند. و به آن مقام احاطه علمى‌قيّومى دارند به جميع ذرات كائنات. و در آن روح غفلت و نوم و سهو و نسيان و ساير حوادث امكانيه و تجددات و نقايص مُلكيّه نيست؛ بلكه از عالم غيب مجرد و جبروت اعظم است. چنانچه از حديث دوم معلوم شود كه آن روح مجرد كامل، از جبرئيل و ميكائيل، كه اعظم قاطنين مقام قرب جبروت هستند، اعظم است.

آرى، اوليايى كه حق تعالى با دو دست قدرت جمال و جلال خود تخمير طينت آنها را كرده و در تجلى ذاتى اوّلى، به جميع اسماء و صفات و مقام احديت جمع در مرآت كامل آنها ظهور نموده، و تعليم حقايق اسماء و صفات در خلوتگاه غيب هويت فرموده، دست آمال اهل معرفت از دامن كبرياى جلال و جمال آنها كوتاه و پاى معرفت اصحاب قلوب از نيل وصول به اوج كمال آنها در گِل است. و در حديث نبوى- صلّى اللَّه عليه و آله- است: «

علي ممسوس في ذات الله تعالى» [٣]

. و نويسنده شمّه‌اى از سريان مقام نبوّت و ولايت را چون خفاش كه از آفتاب‌

[١] الشورى (٤٢): ٥٢.

[٢] «و با سند خود از ابوبصير روايت كند كه گفت از امام صادق عليه السلام از اين كلام خداوند تبارك و تعالى: «و همچنين روح را به فرمان خويش به سويت فرستاديم؛ تو نمى‌دانستى كتاب و ايمان چيست». پرسيدم، فرمود:" روح آفريده‌اى است از آفريدگان خداى تبارك و تعالى، بزرگ‌تر از جبرئيل و ميكائيل. اين روح همراه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بود، او را آگاه مى‌ساخت و استوارش مى‌داشت. و پس از پيامبر اين روح همراه امامان است"». (الكافي، ج ١، ص ٢٧٣، «كتاب الحجّة»، «باب الروح التي يسدد اللَّه بها الأئمّة»، حديث ١؛ الوافي، ج ٣، ص ٦٣٠، حديث ١)

[٣] الوافي، ج ٣، ص ٥١٥.