موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٩٣ - فصل در تفسير «طه» و بيان كثرت عبادت رسول خدا صلى الله عليه و آله

براى آن‌كه به سعادت و راحتى رسى به واسطه آن"».

و از حضرت صادق- عليه السلام- مروى است كه رسول خدا در عبادت يكى از پاهاى مباركش را بلند مى‌فرمود تا زحمت و تعبش زياد شود. پس خداى تعالى اين آيه شريفه را فرو فرستاد [١].

و بعضى مفسرين گفتند: اين آيه شريفه جواب مشركين [است‌] كه گفتند: پيغمبر به زحمت افتاد به واسطه ترك دين ما؛ پس اين آيه نازل شد [٢].

و شيخ عارف كامل، شاه آبادى- دام ظلّه- مى‌فرمودند: پس از آن‌كه آن وجود مبارك مدتى دعوت فرمود و مؤثر نشد آن‌طورى كه حضرت مايل بود، آن سرور احتمال داد كه شايد نقص در دعوت او باشد. پس اشتغال به رياضت پيدا كرد مدت ده سال تا آن‌كه قدم‌هاى مباركش ورم كرد. آيه شريفه نازل شد كه خود را مشقت مده؛ تو طاهر و هادى هستى و نقص در تو نيست، بلكه نقص در مردم است. إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ‌ [٣].

در هر صورت، از آيه شريفه استفاده مى‌شود كه آن حضرت اشتغال به رياضت و زحمت و تعب داشته. و از مجموع كلام مفسرين نيز اين معنى مستفاد مى‌شود، گرچه در كيفيت آن اختلاف است. و اين بايد براى امت سرمشق باشد، خصوصاً براى اهل علم كه دعوت الى‌اللَّه مى‌خواهند كنند. آن وجود محترم با آن طهارت قلب و كمالى كه داشت باز اين‌طور به رياضت خود را به تعب انداخت تا آيه شريفه از جانب ذات مقدس حق نازل شد، و ما با اين همه بار گناهان و خطايا هيچ‌گاه در فكر مرجع و معاد خود نيستيم. گويى براى ما برات آزادى از جهنم و امنيت از عذاب نازل شده. اين نيست جز آن‌كه حبّ دنيا پنبه در گوش ما كرده و كلمات اوليا و انبيا را اصغاء نمى‌كنيم.

[١] إنَّ النبيّ كانَ يَرْفَعُ إحْدى‌ رِجْلَيْهِ في الصَّلاةِ لِيَزيدَ تَعَبُهُ، فأنزَل اللَّه: (طه^ مَا أنزَلنا عَلَيْكَ الْقُرآنَ لِتَشْقىَ)». (مجمع البيان، ج ٧، ص ٤؛ مرآة العقول، ج ٨، ص ١٥١)

[٢] تفسير البيضاوي (أنوار التنزيل وأسرار التأويل)، ج ٢، ص ٤٢؛ مرآة العقول، ج ٨، ص ١٥٢.

[٣] «به‌درستى [اى محمد] چنان نيست كه تو هر كه را دوست بدارى به راه راست توانى آورد». (القصص (٢٨): ٥٦)