موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٩٥ - فصل در درجات صبر

سيصد درجه؛ مابين هر درجه تا درجه مثل مابين آسمان و زمين. و كسى كه صبر نمايد بر اطاعت، بنويسد خدا از براى او ششصد درجه؛ ميانه درجه تا درجه مثل ميانه قعر زمين تا عرش. و كسى كه صبر كند بر معصيت، بنويسد خداوند براى او نهصد درجه؛ ميانه درجه تا درجه مثل ميانه منتهاى زمين تا منتهاى عرش"».

و از اين حديث شريف معلوم مى‌شود كه صبر بر معصيت افضل است از ساير مراتب صبر؛ چه كه هم درجات آن بيشتر است، و هم سعه بين درجات بسيار زيادتر است. و نيز معلوم شود كه سعه بهشت بيش از آن است كه در اوهام ما محجوبين و مقيدين است. و آنچه در تحديد بهشت وارد است كه‌ عَرْضُها كَعَرْضِ‌ السماوات‌ وَ الْأَرْضِ‌ [١] شايد راجع به بهشت اعمال باشد. و اين كه در حديث شريف است، بهشت اخلاق است؛ و ميزان در بهشت اخلاق قوّت و كمال اراده است؛ و آن را محدود به حدى نبايد كرد.

بعضى فرموده‌اند كه اين‌جا مقصودْ ارتفاع است، و در آيه شريفه عرض‌ [٢]. و تنافى نيست: ممكن است در عرض برابر و در ارتفاع مختلف باشند. و اين بعيد است. زيرا چنين نمايد كه مقصود از عرضْ ميزان سعه باشد نه عرض مقابل طول. چنانچه سماوات و ارض نيز عرضِ مقابلِ طول به معناى متفاهم عرفى و لغوى ندارند، گرچه عرض به معناى بُعد ثانى به اصطلاح طبيعيين دارند، و كتاب الهى مشى بر طبق اصطلاح نمى‌فرمايد.

و در كافى شريف سند به حضرت صادق- عليه السلام- رساند: قَالَ: «

قال رسول الله- صلى الله عليه و آله- سيأتي على الناس زمان لا ينال فيه الملك إلا بالقتل و التجبر؛ ولا الغنى إلا بالغصب و البخل؛ ولا المحبة إلا باستخراج الدين و اتباع الهوى، فمن أدرك ذلك الزمان فصبر على الفقر و هو يقدر على الغنى و صبر على البغضة و هو يقدر على المحبة و صبر على الذل و هو يقدر على العز، آتاه الله ثواب خمسين صديقا ممن صدق بي» [٣].

[١] «عرض آن بهشت همانند عرض آسمان و زمين است». (الحديد (٥٧): ٢١)

[٢] مرآة العقول، ج ٨، ص ١٣٨.

[٣] الكافي، ج ٢، ص ٩١، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب الصبر»، حديث ١٢.