كَسَبَتْ رَهِينَةٌ [١]. و مثل قوله تعالى: فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ^ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ‌ [٢]. و مثل قوله تعالى: لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ‌ [٣]. و غير اينها از آيات شريفه كه در [هر] صفحه از كتاب الهى موجود است، كه تأويل و تصرف در آن خلاف ضرورت است.

و در مقابل اينها احاديث ديگرى است كه آنها هم در كتب معتبره مذكور است، ولى نوعاً جمع صحيح عرفى دارد. و اگر جمع نيز پسند نيفتد و قابل تأويل نباشند، مقاومت با اين همه حديث صحيحه صريحه متواتره مؤيَّده به ظواهر قرآنيه و نصوص فرقانيه و عقل سليم و ضرورت مسلمين ننمايد.

فَمِنْ ذلِكَ ما رَواهُ ثِقَةُ الإسْلامِ الْكُلِيْنِيُّ بِإسْنادِهِ عَنْ يُوسُفَ بْنِ ثَابِتِ بْنِ أَبِي سَعيدة، عَنْ أَبِي عَبْدِاللَّهِ- عليه السلام- قَالَ: «

الإيمان لا يضر معه عمل، وكذلك الكفر لا ينفع معه عمل» [٤]

. فرمود حضرت صادق عليه السلام: «ايمان ضرر نرساند با آن عملى؛ و كفر نيز نفع نرساند با آن عملى». و چند حديث ديگر به اين مضمون وارد است‌ [٥].

و جناب محدّث جليل، مجلسى- عليه الرحمة- اين دسته اخبار را حمل فرمودند به اين‌كه مراد از «ضرر» دخول نار يا خلود در نار است‌ [٦]، انتهى.

و بنا بر اين‌كه مراد دخول نار باشد، منافات ندارد با عذاب‌هاى ديگرى كه در برزخ و مواقف قيامت از آنها بشود.

و نويسنده گمان مى‌كند كه ممكن است اين اخبار را حمل كرد به آن‌كه ايمان قلب را

[١] «هر كه در گرو چيزى است كه اندوخته است». (المدّثّر (٧٤): ٣٨)

[٢] «پس هر كه به قدر ذره‌اى نيكى كرده باشد، آن را مى‌بيند؛ و هر كه به قدر ذره‌اى بدى كرده باشد آن راخواهد ديد». (الزلزلة (٩٩): ٧- ٨)

[٣] «هر چه (از نيكى) كرده، از آن اوست؛ و هر چه (از بدى) كرده، به زيان اوست». (البقرة (٢): ٢٨٦)

[٤] الكافي، ج ٢، ص ٤٦٤، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب أنّ الإيمان لا يضرّ معه سيّئة و ...»، حديث ٤.

[٥] الكافي، ج ٢، ص ٤٦٤، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب أنّ الإيمان لا يضرّ معه سيّئة و ...»، حديث ٣، ٥ و ٦.

[٦] مرآة العقول، ج ١١، ص ٣٩٦، حديث ٢.