اسمى كه به تجلى احديت و فيض اقدس در حضرت علميه واحديّه ظهور يابد و مرآت آن تجلى گردد، اسم اعظم جامع الهى و مقامِ مسمّاى «اللَّه» است، كه در وجهه غيبيه عين تجلى به فيض اقدس است، و در تجلى ظهورىِ كمال جلا و استجلاء عين مقام جمع واحديت به اعتبارى، و كثرت اسمائيه به اعتبارى است. و تعين اسم جامع و صورت آن عبارت از عين ثابت انسان كامل و «حقيقت محمديّه»- صلّى اللَّه عليه و آله- است.

چنانچه مظهر تجلى عينى فيض اقدس فيض مقدس است؛ و مظهر تجلى مقام واحديت مقام الوهيت است؛ و مظهر تجلى عين ثابت انسان كامل روح اعظم است؛ و ساير موجودات اسمائيه و علميه و عينيه مظاهر كليه و جزئيه اين حقايق و رقايق است، به ترتيبى بديع كه در اين مختصر بيان آن نگنجد و تفصيل آن را در رساله مصباح الهداية مذكور داشتيم‌ [١].

و از اين‌جا معلوم شود كه انسان كامل مظهر اسم جامع و مرآت تجلى اسم اعظم است. چنانچه به اين معنى در كتاب و سنّت [اشاره‌] بسيار شده است: قالَ تعالى: وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها [٢]. و اين تعليم الهى به تخمير غيبىِ جمعى بيدى الجمال و الجلال نسبت به باطن آدم واقع شد در حضرت واحديت؛ چنانچه تخمير صورت و ظاهر او در عالم شهادت به ظهور يدى الجلال و الجمال به مظهريت طبيعت واقع شد.

و قالَ تعالى شأنُه: إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ... [٣] الآيه و «امانت» در مشرب اهل عرفان ولايت مطلقه است كه غير از انسان هيچ موجودى لايق آن نيست.

و اين ولايت مطلقه همان مقام فيض مقدس است كه در كتاب شريف اشاره به آن فرموده بقوله [تعالى‌]: كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ‌ [٤]. و در حديث شريف كافى حضرت‌

[١] مصباح‌الهداية إلى الخلافة و الولاية، امام خمينى قدس سره، المشكاة الاولى، مصباح ٧- ١٨ و مصباح ٢٦- ٣٨.

[٢] «و همه اسم‌ها را به آدم بياموخت». (البقرة (٢): ٣١)

[٣] «ما آن امانت را بر آسمان‌ها و زمين و كوه‌ها عرضه داشتيم و از برداشتن آن باز ايستادند و بيم كردند، وانسان آن را برداشت كه او بسيار ستمگر و نادان بود». (الأحزاب (٣٣) ٧٢)

[٤] القصص (٢٨): ٨٨.