طاعت آنها گذاشتند و خضوع در پيشگاه آنها نمودند و تسليم تام شدند، آنها قانع به معاصى تنها نمى‌شوند كم كم از معصيت‌هاى كوچك انسان را به معاصى بزرگ، و از آنها به سستى عقايد، و از آن به ظلمت افكار، و از آن به تنگناى جحود، و از آن به بغض و دشمنى انبيا و اوليا مى‌كشانند. و نفس كه در تحت سلطه و رقّيت آنهاست نتواند از آن سرپيچى نمايد. پس، عاقبتِ امرِ طاعت و اسارت خيلى وخيم است و به جاهاى خيلى هولناك انسان را ممكن است بكشد. انسان عاقل رئوف به حال خود، بايد به هر وسيله‌اى شده خود را از اين اسارت خارج كند، و تا فرصت دارد و قواى او سالم است و حيات و صحت و جوانى برقرار است و قوا به‌كلى مسخّر نشده، در مقابل آن قيام كند؛ و مدتى مواظبت اوقات خويش كند و مطالعه در حالات نفس كند و حالات گذشتگان و سوء عاقبت آنها را مداقّه نمايد و گذشتن اين چند روزه را به باطن قلب خود بفهماند و قلب را بيدار كند و به قلب بفهماند حقيقت منقول از رسول اكرم- صلّى اللَّه عليه و آله- به ما، كه فرمود: «

الدنيا مزرعة الآخرة» [١]

. «دنيا كشتگاه بازپسين است»، اگر اين چند روزه كشت نكنيم و عمل صالح ننماييم، فرصت از دست مى‌رود؛ عالم ديگر كه فرا رسيد و موتْ حلول كرد، تمام اعمال منقطع مى‌شود و آمال پايمال مى‌گردد. و اگر خداى نخواسته با اين عبوديت از شهوات و اسارت از قيد گوناگون هواهاى نفسانيه ملك‌الموت در رسد، شيطان ممكن است مقصد آخر را كه ربودن ايمان است انجام دهد، و با ما طورى سلوك كند و به قلب ما طورى نمايش دهد كه با دشمنى حق و انبيا و اولياء او از دنيا برويم. و خدا مى‌داند كه در پس اين پرده چه بدبختى‌هاست و چه ظلمت‌ها و وحشت‌هاست.

هان اى نفس خسيس و اى دل غافل! از خواب برخيز و در مقابل اين دشمنى كه سال‌هاست تو را افسار كرده و در قيد اسيرى در آورده و به هر طرف مى‌خواهد مى‌كشاند و به هر عمل زشتى و خُلق ناهنجارى دعوت مى‌كند و وادار مى‌نمايد قيام كن‌

[١] عوالي اللآلي، ج ١، ص ٢٦٧، حديث ٦٦؛ علم اليقين، ج ١، ص ٣٤٧؛ إحياء علوم الدين، ج ٤، ص ٣١.