موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٦٠ - فصل در بيان آنكه تمام سكنه آسمان و زمين استغفار مىكنند براى طالب علم

تأويل نيست؛ چنانچه فيلسوف معظم، جناب صدر المتألّهين، ارتكاب آن فرمودند [١]؛ با آن‌كه ملائكه عالم مثال و تمثلات مُلكيه و ملكوتيه ملائكه را معترف و اثبات آن را در كتب حكميه و مسفورات علميه خود فرمودند با بياناتى بى‌نظير كه مختص به خود آن بزرگوار است.

فصل در بيان آن‌كه تمام سكنه آسمان و زمين استغفار مى‌كنند براى طالب علم‌

بدان‌كه در محل خود مقرر است‌ [٢] كه حقيقت وجود عين تمام كمالات و اسماء و صفات است؛ چنانچه صِرف وجود صِرف كمال است. و از اين جهت حق تعالى- جلَّ شأنه- كه صرف وجود است صرف تمام كمالات است، و عين همه اسماء و صفات جماليه و جلاليه است. و در حديث است كه «

علم كله، قدرة كله» [٣]

. و به برهان پيوسته است كه حقيقت وجود در مَرائى عين همه كمالات است، و هيچ‌يك از كمالات امكان انسلاخ از آن ندارد؛ منتها ظهور آن كمالات به مقدار سعه و ضيق وجود و جلا و كدورت مرآت است؛ و از اين جهت تمام سلسله وجودْ آيات ذات و مرآت اسماء و صفات‌اند. و اين مطلب با آن‌كه مبرهن است، بلكه كمتر از مطالب حكميه و در قوّت و اتقان برهان به پايه اين مسأله مى‌رسد، مطابق با مشاهدات اصحاب شهود و ذوق ارباب معرفت است‌ [٤]، و موافق با آيات كريمه كتاب كريم و اخبار اهل بيت عصمت و طهارت- عليهم السلام- است. چنانچه در چندين موضع از كتاب الهى تسبيح كافّه موجودات را گوشزد فرموده: يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ‌ [٥]. وَ إِنْ مِنْ‌

[١] شرح اصول الكافي، صدر المتألهين، ج ٢، ص ٧٠.

[٢] ر. ك: الحكمة المتاعالية، ج ٢، ص ٢٣٥ و ٣٦٨، و ج ٦، ص ١١٠ و ١١٧.

[٣] «همة او علم است، همة او قدرت است». (شرح الأسماء، سبزوارى، ص ٨٠)

[٤] ر. ك: الفتوحات المكية، ج ١، ص ١٤٧، وج ٣، ص ٢٥٧- ٢٥٨.

[٥] «آنچه در آسمان ها و زمين است خداى راى تنزيه مى كنند». (الجمعة (٦٢): ١)