موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٥٩ - فصل در بيان آنكه «خشيت» و «نيت صادقه» موجب صواب عمل است

و اين‌كه فرموده است: أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا و امتحان را كه راجع به نيكوترى «اعمال» قرار داده، آن نيز برگشت به همين معنى كه ذكر شد كند، بنابر اين حديث شريف؛ زيرا كه «احسنيت» را تفسير به «اصوبيّت» فرموده، و اصوبيّت را به «خشيت» و «نيت صادقه» ارجاع نموده، و اينها صور باطنيه نفس و مورد امتيازات واقعيه ارواح‌اند، يا آن‌كه مظاهر امتيازات غيبيه ذاتيه هستند؛ بلكه بنابر تأثر قلب و باطن از اعمال ظاهريه، كه پيش از اين ذكر شد [١]، اين امتيازات نيز به واسطه اعمال واقع شود؛ پس، امتحان اعمالْ امتحان ذاتيات نيز هست.

و اگر چنانچه آيه شريفه را بر ظاهر خود حمل كنيم و قطع نظر از تفسير امام- عليه السلام- كنيم، نيز «امتحان» به همان معنى مذكور خواهد بود؛ زيرا كه نفس حصول در نشئه دنيا و خلقت موت و حيات، موجب امتيازات اعمال حسنه و سيّئه است:

اما خلقت حيات، معلوم است. و اما موت، زيرا كه با علم به عدم ثبات حيات دنيايى و حصول انتقال از اين نشئه فانيه، البته اعمال انسان فرق مى‌نمايد و امتيازات حاصل مى‌گردد.

فصل در بيان آن‌كه «خشيت» و «نيت صادقه» موجب صواب عمل است‌

بدان‌كه در اين حديث شريف صواب و نيكويى عمل را مبتنى بر دو اصل شريف قرار داده است، و ميزان در كمال و تماميت آن را اين دو اصل قرار داده: يكى خوف و خشيت از حق تعالى؛ و ديگر نيت صادقه و اراده خالصه. و بر ذمّه ماست كه ارتباط اين دو اصل را با كمال عمل و صواب و درستى آن بيان نماييم.

پس، گوييم كه خوف و ترس از حق تعالى موجب تقواى نفوس و پرهيزگارى آنها است؛ و آن باعث شود كه قبولِ آثارِ اعمال را بيشتر نمايد.

و تفصيل اين اجمال آن است كه ما پيش از اين در شرح بعضى از احاديث سالفه ذكر

[١] ر. ك: صفحه ٢٢ و ١٤٠.