اهل بيت« عليهم السلام» در قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٦٤ - ٢ زمان و مكان صدور احاديث
د- احاديث ياد شده، علاوه بر جابر بن سَمُره از طريق عبد اللَّه بن عمر، عبد اللَّه بن مسعود، عبد اللَّه بن عمرو بن عاص، انَس بن مالك و عبد اللَّه بن ابى اوفى نيز نقل شدهاند؛ ليكن منابعى كه اين گزارشها را روايت كردهاند، مصادر شيعى اند.[٢٦٦]
ه- نكته قابل تأمّل، اين است كه: سخنى سرنوشت ساز با آن اهمّيت كه آينده رهبرى در جامعه اسلامى را رقم مىزند، چرا آن گونه كه بايد، مورد توجّه صحابيان قرار نگرفته و كمتر به نقل آن پرداختهاند، تا آن جا كه حديث «اثنا عَشَرَ خليفة (دوازده خليفه)» به حديث جابر بن سَمُره معروف گرديده است؟
بى ترديد، سياسى بودن مضمون حديث در عدم نقل آن توسّط اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله، مؤثّر بوده است. از اين رو، عدم شهرت نقل آن از طرق مختلف، بر بىتوجّهى صحابيان به اين موضوع مهم، دلالت ندارد.
٢. زمان و مكان صدور احاديث
مُسلم، در صحيح خود، سخن پيامبر صلى الله عليه و آله در باره خلفاى پس از خود را مربوط به روز جمعهاى مىداند كه شخصى به نام اسلَمى سنگسار شد[٢٦٧] و چون اين واقعه در مدينه اتّفاق افتاده است،[٢٦٨] مىتوان گفت كه مكان سخن پيامبر صلى الله عليه و آله، مسجد مدينه بوده است؛ امّا احمد بن حنبل، در مسند خويش، زمان صدور اين حديث را عرفه و مكان آن را سرزمين عرفات[٢٦٩] ذكر كرده است و در گزارشى ديگر، مكان صدور آن را مِنا مىداند.[٢٧٠]
[٢٦٦]. ر. ك: ص ١١٥- ١١٧ ح ٨٣- ٨٩.
[٢٦٧]. ر. ك: ص ١١٣ ح ٧٩.
[٢٦٨]. اسد الغابة: ج ٥ ص ٦.
[٢٦٩]. مسند ابن حنبل: ج ٧ ص ٤٢٩ ح ٢٠٩٩١.
[٢٧٠]. مسند ابن حنبل: ج ٧ ص ٤٢٩ ح ٢٠٩٩١.