اهل بيت« عليهم السلام» در قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٢ - اهل بيت، در قرآن و حديث
يكجا گِرد آورد، و بعداً به صورت مجاز در باره كسانى به كار رفته كه نَسَب، آنها را دور هم جمع كرده است.
جامع و مشترك ميان همه اين معانى، نزديكى و پيوند افراد يا اشيا با آن كسى است كه اهل او خوانده مىشوند. از اين رو، هر چه نزديكى مورد اشاره، بيشتر و پيوند قوىتر باشد، صدق عنوان «اهل» بر آنان كاملتر خواهد بود.
كلمه «بيت» نيز چنانچه به افراد حقيقى اضافه شود، به معناى خانه مسكونى يا طايفه و عشيره آنهاست؛ اما اگر به شخصيت حقوقى انسان و يا معانى ديگرى اضافه گردد (مانند: «بيتِ رياست»، «بيت قضاوت»، «بيت مرجعيت»، «بيت علم» و «بيت نبوّت»)، به معناى خاندانى است كه با آن معنا پيوند و نزديكى دارند.[٣]
اهل بيت، در قرآن و حديث
در قرآن كريم نيز هماهنگ با لغت، واژه «اهل» به كسانى اطلاق شده كه نوعى پيوند و وابستگى، آنها را گرد آورده، مانند: «أهل القرى»،[٤] «أهل المدينة»،[٥] «أهل الإنجيل»[٦] و «أهل التقوى».[٧] تركيب «اهل بيت» سه بار در قرآن به كار رفته است:
١. در داستان موسى عليه السلام، آن گاه كه نوزاد بود و خواهرش به فرعونيان گفت:
«هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَ هُمْ لَهُ ناصِحُونَ.[٨]
آيا شما را به خانوادهاى راهنمايى كنم كه سرپرستى او را به عهده گيرند و خيرخواه اين كودك باشند؟».
[٣]. براى اطّلاع بيشتر، ر. ك: دائرة المعارف قرآن كريم: ج ٥ ص ٧٧- ١٢٨.
[٤]. اعراف: آيه ٩٦.
[٥]. توبه: آيه ١٠١.
[٦]. مائده: آيه ٤٧.
[٧]. مدّثّر: آيه ٥٦.
[٨]. قصص: آيه ١٢، احزاب: آيه ٣٣.