اهل بيت« عليهم السلام» در قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٧٢ - نقد نظريه سوم
حكومت ايشان نيز كوتاه بوده است.
٢. عبد اللَّه بن زبير، جزو اين گروه شمرده شده است، در حالى كه خلافت او هيچ گاه فراگير و همهگستر نگرديد؟
نظريه سوم: دوازده خليفه نامشخّص تا قيامت
ابن جوزى مىگويد:
منظور، وجود دوازده خليفه در دوره اسلامى تا روز قيامت است كه آنان، بر اساس حق رفتار مىكنند، هر چند دوران خلافتشان پشت سر هم نباشد.[٢٩٣]
ابن كثير نيز در تفسير خود از اين نظريه دفاع مىكند.[٢٩٤]
نقد نظريه سوم
اشكالهاى اين نظريه، عبارت اند از:
١. غير شفّاف كردن سخن پيامبر صلى الله عليه و آله، ممكن است برخى از اشكالات وارد بر نظريات پيشين را حل كند؛ ولى نتيجهاى روشن و مشخّص براى ما نخواهد داشت.
نتيجه اين نظريه آن است كه پيامبر صلى الله عليه و آله جملهاى مبهم و معمّاگونه فرموده است كه هيچ نقشى در معرفت و عمل جامعه اسلامى نخواهد داشت!
٢. سخن پيامبر صلى الله عليه و آله براى پىريزى مسيرى هموار براى رسيدن به هدفى بزرگ است، يعنى تبعيت مردم از اين رهبران كه موجب راهيابى و هدايت آنان خواهد گشت، در صورتى كه با فرض نامشخّص بودن آن دوازده نفر، اين هدف هرگز محقّق نخواهد شد و حتّى موجب سر در گمى آنان در شناخت مقتدا و سوء استفاده دنياطلبان از آن خواهد شد.
[٢٩٣]. فتح البارى: ج ١٣ ص ٢١٣، مسائل الخلافية، على آل محسن: ص ٨.
[٢٩٤]. تفسير ابن كثير: ج ٦ ص ٨٥.