موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٠٨ - حديث بيست و سوم اصناف جويندگان علم

ترجمه‌: «فرمود حضرت صادق، عليه السلام: طلب كنندگان علم سه‌اند. پس بشناس آنها را به شخصيات و صفاتشان. يك صنف طلب مى‌كنند آن را براى جهل و جدال. و يك صنف طلب مى‌كنند آن را براى رفعت جستن و فريب دادن. و يك صنف طلب مى‌كنند آن را براى دانش و بينش.

پس، داراى جهل و جدال آزارده است و جدل كن است؛ تعرض كنِ گفتگوهايى است در انجمن مردان به گفتگوى دانش و توصيف بردبارى؛ پوشيده است پيراهن فروتنى را، و تهى گرديده از پرهيزگارى. پس، بكوبد خداوند از اين روى بينى او را، و دو تا كند از آن كمر او را.

و صاحب بلندپروازى و فريب داراى فريب است و چاپلوسى؛ بلندى جويد بر مثل خود از شبيهان خويش، و فروتنى كند از براى دارايان از غير خود. پس او حلواى آنان را هضم كننده، و دين خود را شكننده است. پس، كور كند خداوند بر اين جهت بينايى او را، و جدا كند از نشانه‌هاى دانشمندان نشانه او را.

و داراى دانش و بينش داراى شكستگى و اندوه و شب زندگى است، حَنَك بندد بر كلاه خود، و برخيزد شب را در تاريكى آن؛ عمل مى‌كند و مى‌ترسد ترسيدنى؛ خواننده است؛ برحذر است؛ روآورنده است بر شأن خويشتن؛ شناسنده مردم زمان خود است؛ وحشتناك است از موثق‌ترين برادران خود. پس، محكم كند خداوند از اين روى پايه‌هاى او را، و ببخشايد به او در روز رستاخيز امان خود را.

شرح:

«بأعيانهم»

تأكيد است از براى ضمير

«اعرفهم»

. يعنى، بشناس آنها را خودشان را به‌طورى كه مشخص و معيّن گردند و مشتبه به غير نشوند؛ چنانچه گويى: «رَأَيْتُهُ بِعَيْنِهِ. و

«كل شى‌ء فيه حلال و حرام، فهو لك حلال حتى تعرف الحرام بعينه» [١].

جناب محقق محدّث مجلسى- رحمه اللَّه- احتمالاتى داده‌اند و نقل فرمودند در اين‌

[١] هر چيزى كه در آن حلال و حرام است، آن را بر خود حلال شمار تا آن گاه كه حرمت همان چيز بر تو معلوم و مسلّم گردد. (مرآة العقول، ج ٢١، ص ٣٥٩)