موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٠١ - فصل حقيقت بهشت و جهنم

عيسى جواب داد: گويا تو مأيوسى از فضل خدا و رحمت او. پس خداى تعالى وحى فرمود به آنها كه هر يك از شما حسن ظنتان به من بيشتر است، او محبوبتر است پيش من‌ [١].

چون حق در قلب حضرت يحيى به اسماء جلال تجلى فرموده بود، هميشه خائف بود و به حضرت عيسى- عليه السلام- آن‌طور عتاب نمود؛ و حضرت عيسى به مقتضاى تجليات رحمت آن‌طور جواب داد.

فصل حقيقت بهشت و جهنم‌

] بدان‌كه ظاهر اين حديث كه مى‌فرمايد: «

عمرتم الدنيا و أخربتم الآخرة

» آن است كه دار آخرت و بهشت معمور و آبادان است و به اعمال ما خراب مى‌شود. ولى معلوم است كه مقصود تشابه در تعبير است و چون نسبت به دنيا «تعمير» تعبير فرموده، به مناسبت آن نسبت به دارآخرت «تخريب» تعبير فرموده. و عالم جهنم و بهشت گرچه مخلوق هستند، تعمير دارجنت و مواد جهنم تابع اعمال اهل آن است.

و در روايت است كه زمين بهشت ساده است و مواد تعمير آن اعمال بنى‌الانسان‌ [٢].

و اين مطابق است با برهان و كشف اهل مكاشفه؛ چنانچه بعضى از عرفاى محققين گويد: «بدان، عَصَمنا اللَّه وَإيّاكَ، كه جهنم از اعظم مخلوقات است؛ و آن زندان خداوند است در آخرت. و او را «جهنم» گويند براى بعيد بودن قعر آن؛ چنانچه چاهى را كه قعرش بعيد است بِئْر «جَهنام» گويند. و آن شامل حرارت و زمهرير است. و در آن برودت است به آخر درجه آن، و حرارت است به آخر درجه آن؛ و بين اعلاى آن و قعر آن هفتصد و پنجاه سال راه است. و مردم اختلاف دارند كه آن مخلوق است يا غير مخلوق. و خلافْ مشهور است در آن. و همين‌طور در بهشت نيز اختلاف كردند. و اما

[١] شرح فصوص الحكم، قيصرى، ص ١٠١١، فصّ يحيوى.

[٢] تفسير كنز الدقائق، ج ١، ص ١٩٢، ذيل آيه ٢٥ از سوره بقره.