و در حديث است كه صوم اين سه روز معادل با صوم دهر است‌ [١]. و تعليل فرموده‌اند در بعضى روايات‌ [٢] به آيه شريفه‌ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها [٣].

و اما آنچه در بعضى روايات‌ [٤] وارد است كه در ترتيبْ مخالف با اين روايات است محمول است به مراتب فضل. و فرضاً كه معارض باشند، از جهات كثيره رجحان با اين اخبار است. بلكه توان گفت كه معارضه بين آنها معارضه نصّ و ظاهر، يا اظهر و ظاهر است. و اما مرسله صدوق كه مى‌فرمايد: «در صورتى كه در عشر آخر دو پنجشنبه باشد، اوّلى را روزه بگير، زيرا كه شايد دومى را ملاقات نكنى» [٥]. منافات با اين اخبار ندارد، زيرا كه ظاهر آن است كه براى رسيدن به فضل عاجل است براى خوف عدم توفيق، به موت يا غير آن؛ چنانچه در حكمت جعل «عَتَمه» نيز همين‌طور وارد است‌ [٦].

پس، اين روايت خود از روايات داله بر مقصود است؛ يعنى بر افضليت پنجشنبه آخر؛ نه اخبار معارضه. و ظاهر اين است كه اگر پنجشنبه اوّل را روزه گرفت و به پنجشنبه آخر نيز رسيد، افضل آن است كه آن فضيلت را ادراك كند؛ و روزه اوّل مجزى از آن نباشد.

و آنچه محقق جليل فيض و محدّث عالى‌الشأن، صاحب حدائق‌ [٧]- عليهما الرّحمة-

[١] وسائل الشيعة، ج ١٠، ص ٤١٧، «كتاب الصوم»، «أبواب الصوم المندوب»، باب ٧، حديث ٥، ٨، ١٢، ١٥ و ٢٢.

[٢] وسائل الشيعة، ج ١٠، ص ٤١٩، «كتاب الصوم»، «أبواب الصوم المندوب»، باب ٧، حديث ٨، ١٩ و ٣٠.

[٣] «هر كس كارى نيكو بياورد او را ده برابر آن پاداش خواهد بود». (الأنعام (٦): ١٦٠)

[٤] ر. ك: وسائل الشيعة، ج ١٠، ص ٤٢٥، «كتاب الصوم»، «أبواب الصوم المندوب»، باب ٧، حديث ٢١ و ٢٣، وص ٤٢٩، باب ٨، حديث ١ و ٢.

[٥] وسائل الشيعة، ج ١٠، ص ٤١٧، «كتاب الصوم»، «أبواب الصوم المندوب»، باب ٧، حديث ٤.

[٦] وسائل الشيعة، ج ٤، ص ٩٦، «كتاب الصلاة»، «أبواب أعداد الفرائض ونوافلها»، باب ٢٩، حديث ٧ و ٨.

[٧] مراد شيخ يوسف بن احمد بن ابراهيم بحرانى (١١٨٦- ١١٠٧) فقيه بزرگ و عالم ربانى از خاندان آل‌عصفور است. در كربلا به سر مى‌برد و رياست حوزه آن‌جا به مدت بيست سال بر عهده وى بود. بزرگانى مانند ميرزاى قمى، سيد مهدى بحرالعلوم، سيد ميرزا مهدى شهرستانى و ملّامحمّد مهدى نراقى از محضر وى بهره‌مند گرديدند. آثار او در فقه بسيار است. مشهورترين آن الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة است كه در عداد مهمترين آثار فقه استدلالى است.