ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤٢٥ - ديه جوارح و مفاصل و نطفه و علقه و مضغه و استخوانها و پيكر

قسم ياد كنند، و مثلا اگر يك انگشت او قطع شده خود سوگند ياد كند، و بر اين قياس در موارد ديگر)

و قسامه‌[١] در نفس و سمع و عقل و صوت (عيبى كه در او پيدا شود از بينى سخن گويد يا صدايش خشن شود) و نقصى كه در دستها يا پاها پيدا شود، پس اين شش جزء انسان است.

و ديه كامل در نفس هزار دينار است، و در أنف (بينى) هزار دينار، و در صوت (آواز) اگر دچار عيب شود كه از بينى سخن گويد يا صدا خشن شود هزار دينار، و در شل شدن دو دست هزار دينار، و در چلاق شدن پاها هزار دينار، و در جدا شدن دو لب بكلّى كه دوختن و وصل كردن لازم آيد هزار دينار، و در ستون فقرات كه برآمدگى پيدا كند هزار دينار (بقول عاميانه قوز در آورد)، و آلت مردى اگر بريده شود هزار دينار، و در زبان اگر جدا گردد بكلّى هزار دينار، و در بيضه‌ها نيز هزار دينار.

و مقرّر فرمود ديه زخم زدن بر اعضاء را هر چه هست در سر و صورت و ساير قسمت‌هاى بدن از گوش و چشم و صوت و عقل و دستها و پاها در بريدن و شكستن و

[١] قسامه آنست كه قاتل معلوم نيست و لذا جماعتى بايد سوگند ياد كنند كه فلان كس فلان شخص را كشته است. و يا قسم ياد كنند كه ما از قاتل خبر نداريم و نمى‌دانيم كيست.