ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٥٣٠ - باب عاقله

بر اهل موصل آنان كه در آنجا بدنيا آمده و در همان جا زيست و پرورش يافته‌اند توزيع كن و ديگران را در آنها داخل مساز، و ديه را بتدريج تا مدّت سه سال در سه نوبت از آنان بستان تا تماما أخذ شود، به اميد خداوند، و اگر براى آن شخص خويشانى از اهل موصل نبود، و خود او نيز از اهل آنجا نشد و بيهوده مى‌گفت، پس او را با فرستاده‌ام فلانى باز گردان بيارى خداوند، و من خود وليّ اويم و از جانب او ديه را مى‌پردازم و نميگذارم خون مرد مسلمانى پايمال گردد.

شرح: «ديه قتل خطائى در صورتى كه خود قاتل اقرار بقتل كند در مال خود اوست، ولى اگر به بيّنه ثابت شود، و اعتراف قاتل نباشد آن بعهده عاقله است، چنان كه حديث آن بيايد».

٥٣٠٩- ابو ولّاد گويد: امام صادق ٧ فرمود: ميان اهل ذمّه اگر قتل خطا واقع شود معاقله نيست و از خود شخص مى‌ستانند و در مال قاتل است نه خويشانش، چه در قتل و چه در جرح، و چنانچه ذمّى مالى نداشته باشد ديه جنايت به امام مسلمين باز ميگردد و او بايد بپردازد، زيرا آنان بحساب او جزيه را مى‌پردازند، همچنان كه برده تعهّدش را به مولايش ميدهد، و فرمود: اينان در حكم مملوكان اويند كه هر كدام اسلام آوردند آزاد مى‌شوند.