موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٦٢٠ - فصل در بيان معناى «ولا يَلومَهُم على ما لَمْ يُؤتِهِ اللَّه»

غم و اندوه را در شك و خشم قرار داد"».

شرح‌: جوهرى گويد: «سَخَط» بر وزن فَرَس، و سُخْط چون قُفْل، خلاف رضاست. و قَدْ سَخِطَ، أي غَضِبَ فَهُوَ سَاخِطٌ [١].

«القِسط» به كسر قاف، به معنى عدل [است‌]؛ پس عطفِ تفسيرى است.

«الرَّوحُ وَالرَّاحَةُ» به معنى واحد است. و آن استراحت است؛ چنانچه جوهرى گويد [٢].

پس عطف نيز تفسيرى است. يا آن‌كه «رَوح» راحت قلب است، و «راحت» استراحت بدن است؛ چنانچه مجلسى فرمايد [٣].

«وَالْهَمُّ وَالحُزْنُ» جوهرى اين دو را به يك معنا داند [٤]، پس عطف تفسيرى نيز شود.

و مجلسى فرمايد شايد «همّ» اضطراب نفس در وقت تحصيل باشد، و «حزن» جزع و اندوه بعد از فوت آن باشد [٥].

فصل در بيان معناى «ولا يَلومَهُم على ما لَمْ يُؤتِهِ اللَّه»

] قوله: «

ولا يلومهم على ما لم يؤته الله‌

» در اين عبارت دو احتمال داده‌اند: يكى آن‌كه مراد آن است كه شكايت و مذمت از مردم نكند بر ترك كردن آنها اعطا به او را؛ زيرا كه اين امرى است كه در تحت قدرت و تقديرات الهيه است و خداى تعالى روزى او نفرموده آن عطيه را؛ و كسى كه اهل يقين است مى‌داند كه اين تقديرى است الهى، پس ملامت نكند احدى را. و اين احتمال را جناب محقق فيض- رحمه اللَّه- داده‌اند [٦]، و جناب محدّث‌

[١] الصحاح، ج ٣، ص ١١٣٠، ماده «سخط».

[٢] الصحاح، ج ١، ص ٣٦٨، ماده «روح».

[٣] مرآة العقول، ج ٧، ص ٣٥٩، حديث ٢.

[٤] الصحاح، ج ٥، ص ٢٠٦١، ماده «همم».

[٥] مرآة العقول، ج ٧، ص ٣٥٩، حديث ٢.

[٦] الوافي، ج ٤، ص ٢٦٩.