موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٥٦ - حديث بيستم اخلاص

است‌] كه نخواهى كه ثنا كند تو را بر آن كس مگر خداى تعالى؛ و نيّت برتر از عمل است.

آگاه باش، همانا نيتْ عملْ است." پس از آن تلاوت كرد قول خداى عزّ وجلّ را: قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى‌ شاكِلَتِهِ‌. «بگو هر كسى عمل مى‌كند بر شكل خود» يعنى بر نيت خود"».

شرح: «بلاء» به معنى امتحان و تجربه است. چنانچه در صحاح گويد: «بَلَوْتُهُ بَلْوى، جَرَّبْتُهُ وَاخْتَبَرْتُهُ. وَبَلاهُ اللَّه بَلاءً؛ وَأَبْلاهُ إبْلاءً حَسَناً. وَابْتَلاهُ، أَي اخْتَبَرَهُ‌ [١]».

و أَيُّكُمْ‌ مفعول دوم است از براى‌ لِيَبْلُوَكُمْ‌ به تضمين معناى «علم»، بنا به فرموده مجلسى‌ [٢]. و اين درست نيايد. زيرا كه «أَىّ» استفهاميه فعل را معلّق مى‌كند از عمل. و صواب آن است كه‌ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا جمله مبتدا و خبر است؛ و در معناى مفعولِ فعلِ «بلوى» است. و اگر «أَىّ» را موصوله بگيريم، براى كلام مرحوم مجلسى وجهى است؛ ولى استفهاميه بودن آن اظهر است.

و «صوابْ» نقيض خطا است؛ چنانچه جوهرى گويد [٣].

و «خشية» دوم در بعضى از نسخ، چنانچه مجلسى فرمايد، نيست‌ [٤]. و اگر باشد احتمالاتى دارد كه اظهر آن اين است كه «واو» به معنى «مَعَ» باشد.

و از أسرار الصلوة شهيد ثانى- رحمه اللَّه- منقول است كه «النِّيَّةُ الصَّادِقَةُ الْحَسَنَةُ» [٥].

و «ابقاء بر عمل» مراعات و محافظت آن است. چنانچه جوهرى گويد: «أَبْقَيْتُ عَلى فُلانٍ. إذا أَرْعَيْتُ عَلَيْهِ وَرَحِمْتُهُ».

[١] بلوته، بلوى «آن را تجربه كردم و آن را به معرض آزمايش و امتحان آوردم»، و بلاه اللَّه بلاءً و أبلاه إبلاءً حسناً و ابتلاه «او را آزمايش كرد». الصحاح، ج ٦، ص ٢٢٨٥، مادّه «بلا».

[٢] مرآة العقول، ج ٧، ص ٧٨.

[٣] الصحاح، ج ١، ص ١٦٥، ماده «صوب».

[٤] مرآة العقول، ج ٧، ص ٧٨.

[٥] در نسخه‌هاى أسرار الصلوة تنها «النيّة الصادقة» آمده است (رسائل الشهيد الثاني، أسرار الصلوة، ص ١٠٨ (ط- مكتبة بصيرتى)؛ المصنّفات الأربعة، التنبيهات العليّة، ص ٢٣٠) ولى در نقل مرحوم مجلسى از أسرار الصلوة «النيّة الصادقة الحسنة» آمده است. (ر. ك: مرآة العقول، ج ٧، ص ٧٨؛ بحار الأنوار، ج ٦٧، ص ٢٣١)