است، بلكه عادتاً از جمله ممتنعات است، كه در حال شدت غضب و اشتعال نايره آن، انسان از ساير معاصى بلكه موبقات و مهلكات نجات پيدا كند. چه بسا به واسطه غضب يك دقيقه و شدت اشتعال اين جمره ملعونه شيطانى انسان به پرتگاه‌هاى نيستى و هلاكت افتد: سَبّ انبيا و مقدسات- نعوذ باللَّه- كند؛ قتل نفس مظلومه كند و هتك حرمات نمايد، و دنيا و آخرت خود را به باد فنا دهد. چنانچه در حديث شريف كافى است: عَنْ أَبي عَبْدِاللَّه- عليه السلام- في حَديثٍ: «

كان أبي يقول: أي شي‌ء أشد من الغضب؟ إن الرجل ليغضب فيقتل النفس التي حرم الله و يقذف المحصنة» [١]

. يعنى «حضرت صادق- عليه السلام- فرمود كه پدرم مى‌فرمود:" چه چيز شديدتر است از غضب؟ همانا مرد غضب مى‌كند، پس قتل نفسى را كه خدا حرام كرده مى‌كند، و افترا به زن محصنه مى‌زند"».

و بيشتر فتنه‌هاى بزرگ و كارهاى فجيع در اثر غضب و اشتعال آن واقع شده.

انسان در حال سلامت نفسْ بايد خيلى خوفناك باشد از حال غضبناكى خود. و اگر داراى اين آتش سوزان است، در وقتى كه حالت سكونت از براى نفس است در صدد علاج برآيد و با تفكر در مبادى آن و مفاسد آن در حال اشتداد و آثار و مفاسد آن در آخر امر بلكه خود را نجات دهد. فكر كند قوه‌اى را كه خداى تعالى براى حفظ نظام عالم و بقاى نوع و شخص و ترتيب نظام عايله و تمشيت بنى الانسان و حفظ حدود و حقوق مرحمت فرموده، و در سايه آن بايد نظام ظاهر و باطن و عالم غيب و شهادت اصلاح شود، اگر انسان در خلاف آن و بر ضد مطلوبات حق تعالى و خلاف مقاصد الهى صرف كند، چقدر خيانت كرده و مستحق چه ملامت‌ها و عقوبت‌هايى است. و چقدر ظلوم و جهول‌ [٢] است كه رد امانت حق تعالى را نكرده، سهل است، او را صرف در راه عداوت و تحصيل غضب او كرده. معلوم است چنين شخصى امان از غضب الهى ندارد.

[١] الكافي، ج ٢، ص ٣٠٣، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب الغضب»، حديث ٤؛ وسائل الشيعة، ج ١٥، ص ٣٥٩، «كتاب الجهاد»، «أبواب جهاد النفس»، باب ٥٣، حديث ٧.

[٢] اشاره است به آيه معروف امانت: إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا. (الأحزاب (٣٣): ٧٢)