انسان پيدا شود كه قابل جبران نباشد، و شفاعت شافعين شامل حال او نگردد؛ و ارحم الراحمين- نعوذ باللَّه- نيز به نظر سخط و غضب به او نگاه كند؛ بلكه شفعاء او خصماء او شوند. واى بر كسى كه شفيع او خصمش شود.

خدا مى‌داند چه عذاب‌هايى و ظلمت‌هايى و سختى‌هايى و بدبختى‌هايى دنبال اين غضب الهى و دشمنى اولياى حق است كه تمام آتش‌هاى جهنم و تمام زقّوم‌ها و مارها و عقرب‌ها پيش آن هيچ است. خدا نكند آنچه حكما و عرفا و اهل رياضت و سلوك خبر مى‌دهند راجع به اين عذاب‌ها، به سر ما ضعفا و بيچارگان بيايد، كه تمام عذاب‌ها كه تصور مى‌كنيد پيش آن سهل و آسان است، و تمام جهنم‌ها كه شنيديد پيش آن رحمت و بهشت است.

غالباً وصف جهنم و بهشت كه در كتاب خدا و اخبار انبيا و اوليا شده جهنم و بهشت اعمال است كه از براى جزاى عمل‌هاى خوب و بد تهيه شده است. گاهى اشاره خفيه‌اى نيز به بهشت و جهنم اخلاق كه اهمّيتش بيشتر است شده؛ و گاهى هم به بهشت لقاء و جهنم فراق، كه از همه مهمتر است، گرديده؛ ولى همه در پرده و از براى اهلش. من و تو اهلش نيستيم، ولى خوب است منكر هم نشويم و ايمان داشته باشيم به هر چه خداوند تعالى و اوليايش فرموده‌اند؛ شايد اين ايمان اجمالى هم براى ما فايده داشته باشد.

گاهى هم ممكن است كه انكار بى‌جا و ردّ بى‌موقع و بدون علم و فهم براى ما ضررهاى خيلى زياد داشته باشد؛ و اين دنيا عالم التفات به آن ضررها نيست. مثلًا تا شنيدى فلان حكيم يا فلان عارف يا فلان مرتاض چيزى گفت كه به سليقه شما درست در نمى‌آيد و با ذائقه شما گوارا نيست، حمل به باطل و خيال مكن. شايد آن مطلب، منشأ داشته باشد از كتاب و سنت و عقل، و شما به آن برنخورده باشيد. چه فرق مى‌كند كه يك نفر فقيه يك فتوا بدهد، از باب ديات مثلًا، كه شما كمتر ديده‌ايد. و شما بدون مراجعه به مدركش رد كنيد او را، يا آن‌كه يك نفر سالك الى‌اللَّه يا عارف باللَّه يك حرف بزند راجع به معارف الهيه يا راجع به احوال بهشت و جهنم، و شما بدون مراجعه به مدركش او را رد كنيد، سهل است توهين كنيد يا جسارت نماييد. ممكن است آن شخصى كه اهل آن وادى است و صاحب آن فن است يك مدركى از كتاب خدا داشته باشد، يا از اخبار ائمه هدى داشته‌