موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٦٦٤ - فصل در بيان آنكه براى اسماء حق دو مقام است

شرح‌: در اين حديث شريف مطالب عاليه و مسائل مهمه‌اى است از علوم عاليه ماقبل الطبيعة كه با تفصيل مقدمات اگر ذكر شود، خارج از طور اين اوراق و موجب تطويل است؛ پس، ناچار به طريق توسط و اقتصار مشى كرده بعضى از آن مسائل را به طريق نتيجة البرهان مذكور مى‌داريم در ضمن فصولى چند. وعَلَى اللَّه التُّكْلانُ.

فصل در بيان آن‌كه براى اسماء حق دو مقام است‌

بدان‌كه از براى مشيت حق تعالى جلّت عظمتهُ، بلكه از براى ساير اسماء و صفات از قبيل علم و حيات و قدرت و غير آن، دو مقام است:

يكى، مقام اسماء و صفات ذاتيه است؛ كه به برهان پيوسته است كه ذات مقدس واجب الوجود به حيثيت واحده و جهت بسيطه محضه كل كمالات و مستجمع جميع اسماء و صفات است، و جميع كمالات و اسماء و صفات جمال و جلال رجوع كند به حيثيت بسيطه وجوديه، و هر چه ماوراى وجود است نقص و قصور و اعدام است‌ [١]. و چون ذات مقدسش صرف وجود و وجود صرف است، صرف كمال و كمال صرف است: «

علم كله، قدرة كله حياة كله» [٢].

و ديگر، مقام [اسماء] و صفات فعليه است، كه مقام ظهور به اسماء و صفات ذاتيه است و مرتبه تجلى به نعوت جلاليه و جماليه است. و اين مقام مقام «معيّت قيّوميه» است: هُوَ مَعَكُمْ‌ [٣] و ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى‌ ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ ... [٤] و مقام «وجه اللَّه» است: أينما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ‌ [٥]. و مقام «نوريّت» است: اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ [٦].

[١] ر. ك: الحكمة المتعالية، ج ٢، ص ٣٦٨، و ج ٦، ص ١١٠؛ شرح المنظومة، ج ٣، ص ٥٩٢- ٦٠٢.

[٢] ر. ك: صفحه ٤٦٠، پاورقى ٣.

[٣] «او با شماست». (الحديد (٥٧): ٤)

[٤] «سه كس با هم راز نگويند، جز آن‌كه خدا چهارمين آنهاست». (المجادلة (٥٨): ٧)

[٥] «به هر كجا روى كنيد، آن‌جا روى خداست». (البقرة (٢): ١١٥)

[٦] «خدا نور آسمان‌ها و زمين است». (النور (٢٤): ٣٥)