موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٩٤ - تتميم در بيان قلب منافق و فرق آن با قلب مؤمن

اى فضيل، نظر كن به آنها، پس همانا به روى‌ها واژگونه در افتادند. خداوند لعنت كند آنها را كه خَلقى هستند مسخ شده و منكوس." پس از آن قرائت فرمود آيه شريفه‌ أَ فَمَنْ يَمْشِي ... [را] و «صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ» را تفسير به حضرت امير المؤمنين و اوصيا- عليهم السلام- فرمود» [١].

و ما پيش از اين، بيان آن‌كه انسان كامل مشى و حركت معنويش بر صراط مستقيم مى‌باشد كرديم‌ [٢]؛ و اما بيان آن‌كه خود انسان كامل‌ «صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ» است، اكنون از مقصد ما خارج است.

تتميم در بيان قلب منافق و فرق آن با قلب مؤمن‌

از بيانات فصل سابق حال قلب مؤمن و مشرك، بلكه كافر نيز، معلوم شد؛ و قلب منافق نيز به مقايسه معلوم شود. زيرا كه قلب مؤمن از فطرت ساذجه صافيه اصليه خود خارج نشده؛ هر چه از حقايق ايمانيه و معارف حقه به او القا شود، طبعاً قبول كند، و تناسب بين غذا و متغذى، كه معارف و حقايق و مقام فطرت قلوب است، محفوظ مى‌باشد؛ از اين جهت، قلب مؤمن را در حديث ديگر، در كافى شريف، فرموده كه «مفتوح» است‌ [٣] و اين «فتح» گرچه ممكن است اشاره به يكى از فتوحات ثلاثه‌ [٤] باشد، ولى با اين معنا نيز تناسب دارد.

و اما قلب منافق چون كدورات و ظلمت‌هاى منافيه با فطرت انسانيت پيدا كرده، از قبيل تعصب‌هاى جاهليت و اخلاق ذميمه و حبّ نفس و جاه و غير آن از منافيات فطرت، از اين جهت مختوم و مسدود و مطبوع است؛ و كلمه حق را به هيچ وجه قبول نكند؛ و

[١] الكافي، ج ٨، ص ٢٨٨، حديث ٤٣٤ (با كمى اختلاف)؛ البرهان في تفسير القرآن، ج ٩، ص ٥٩٨، حديث ٣.

[٢] ر. ك: صفحه ٥٩٢.

[٣] الكافي، ج ٢، ص ٤٢٣، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب في ظلمة قلب المنافق و ...»، حديث ٣.

[٤] فتوحات سه‌گانه عبارت است از: «فتح قريب»، «فتح مبين»، «فتح مطلق». رجوع شود به ٣٢١ و ٣٧٩- ٣٨٠.