موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٩٦ - فصل در بيان درجات صبر اهل معرفت

«فرمود جناب صادق- عليه السلام- كه فرمود رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلم:" زود است كه مى‌آيد بر مردم زمانى كه رسيده نشود در آن سلطنت، مگر به كشتن و جور كردن؛ و نه بى‌نيازى، مگر به غصب نمودن و بخل ورزيدن؛ و نه محبت و جلب قلوب، مگر [به‌] خروج از دين و متابعت هواى نفس، پس كسى كه ادراك كند آن زمان را، پس صبر كند بر بى‌چيزى و حال آن‌كه توانا باشد بر توانگرى، و صبر كند بر بغضاى مردم و حال آن‌كه او قادر باشد بر محبت و جلب آنها، و صبر كند بر ذلّت و حال آن‌كه توانا باشد بر عزت، بدهد او را خداوند ثواب پنجاه صدّيق از كسانى كه تصديق مرا كردند"».

و قريب به اين مضمون نيز حديثى از جناب امير المؤمنين- عليه السلام- وارد شده است‌ [١].

بالجمله، احاديث در اين باب بسيار است؛ ما اكتفا نموديم به همين چند حديث شريف.

فصل در بيان درجات صبر اهل معرفت‌

بدان‌كه تا اين مقام آنچه ذكر شد، راجع به حال عامه و متوسطين بود؛ چنانچه در اوّل اين فصول اشاره به آن نمودم كه صبر را از مقامات متوسطين به شمار آوردند.

ولى از براى صبر درجات ديگرى است كه راجع به اهل سلوك و كمّل و اولياست؛ چنانچه از آن «صبر في اللَّه» است. و آن ثبات در مجاهده است، و ترك مألوفات و مأنوسات، بلكه ترك خويشتن است در راه محبوب. و اين راجع به اهل سلوك است.

و مرتبه ديگر «صبر مع اللَّه» است. و آن راجع به اهل حضور و مشاهده جمال است در وقت خروج از جلباب بشريت، و تجرد از ملابس افعال و صفات، و متجلى شدن قلب به تجليات اسماء و صفات، و توارد واردات انس و هيبت، و حفظ نفس از تلوّنات‌

[١] جامع الأخبار، ص ٣١٧، فصل ٧١، حديث ١٣؛ مرآة العقول، ج ٨، ص ١٣٧.