موسوعة الإمام الخميني 46 (شرح چهل حديث( اربعين حديث)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٥٨ - فصل در لمّيّت موازنه خوف و رجا

آبيارى كرد و از مفسدات و موانع، مثل عُجب و ريا و امثال آنها كه به منزله علف‌هايى است كه مانع از سبز شدن زراعت است، خالص نمود، پس از آن به انتظار فضل خدا نشست كه حق تعالى او را ثابت نگه‌دارد و عاقبت او را ختم به خير فرمايد، اين رجاء مستحسن است چنانچه حق تعالى فرمايد: إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ‌ [١] «آنان كه ايمان آوردند و مهاجرت كردند و جهاد در راه خدا نمودند، آنها اميدوار رحمت خداوندند».

فصل در لمّيّت موازنه خوف و رجا

در ذيل اين حديث شريف مذكور است كه خوف و رجا نبايد يكى بر ديگرى رجحان داشته باشد. چنانچه در مرسله ابن ابى عمير از حضرت صادق- عليه السلام- نيز به همين مضمون وارد است‌ [٢]. و انسان وقتى كه كمالِ نقص خود را از قيام به عبوديت ملاحظه كرد و دقت و ضيق راه آخرت را تفكر نمود، خوف در او حادث شود به اعلى‌ درجه. و وقتى ملاحظه ذنوب خود را نمود و تفكر در حال مردمى كرد كه عاقبت امر بى‌ايمان و عمل صالح از دنيا رفتند و حالشان با اين‌كه در اوّل امر خوب بود منجر به بدى شد و مبتلا به سوء عاقبت شدند، در او خوف شديد شود.

در حديث شريف كافى از حضرت صادق- عليه السلام- نقل كند: قَالَ:

«المؤمن بين مخافتين: ذنب قد مضى لا يدري ما صنع الله فيه؛ وعمر قد بقي لا يدري ما يكتسب فيه من المهالك. فهو لا يصبح إلا خائفا و لا يصلحه إلا الخوف» [٣].

فرمايد حضرت صادق- عليه السلام- كه: «مؤمن بين دو خوف است: گناهى كه همانا گذشته و نداند چه معامله كند خداوند در آن؛ و عمرى كه باقى مانده و نداند چه‌

[١] البقرة (٢): ٢١٨.

[٢] الكافي، ج ٢، ص ٧١، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب الخوف و الرجاء»، حديث ١٣.

[٣] الكافي، ج ٢، ص ٧١، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب الخوف و الرجاء»، حديث ١٢.