ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤٩٦ - باب جراحات و قتل ميان زنان و مردان

است؟ فرموده: ده شتر، عرض كردم: چنانچه دو انگشت را ببرد چه مقدار مى‌پردازد؟

حضرت فرمود: بيست ناقه، گفتم: سه انگشت؟ فرمود: سى شتر، گفتم اگر چهار انگشت او را ببرد؟ فرمود: بيست ناقه، گفتم: سبحان اللَّه، سه انگشت را ميبرد سى شتر، و چهار انگشت را ميبرد بيست شتر!! چنين چيزى در عراق بوديم بگوش ما رسيد از گوينده‌اش بيزارى جستيم، و مى‌گفتيم اين را شيطان گفته است، فرمود: آرام باش شتاب نكن اى أبان اين چنين رسول خدا ٦ حكم خدا را بيان كرده است كه زن ديه‌اش برابر مرد است تا به يك سوّم ديه كامل برسد، و چون بيك سوّم رسيد، زن ديه‌اش به نصف مرد باز مى‌گردد، اى أبان تو مرا با قياس مأخوذ داشتى، در حالى كه سنّت چنانچه با قياس سنجيده شود دين نابود خواهد شد.

شرح: «ظاهر عبارت- چنان كه فتواى مشهور فقها نيز همين است- دلالت دارد كه تا قبل از يك سوّم ديه كامل، زن و مرد مساوى هستند، و چون ديه مبلغش يك سوّم ديه تمام شد، زن ديه‌اش نيم ديه مرد خواهد بود، و اين در صورتيست كه قطع يا ضرب در يك بار باشد، مثلا با يك ضربت خطائى سه انگشت زن قطع شود يا چهار انگشت او، نه اينكه در دو بار، باين معنى كه يك بار اشتباه كند و به خطا سه انگشت زن قطع شود، و بار ديگر باز بخطا انگشتى ديگر را، كه اگر چنين كند بايد يك بار ديه سه انگشت و يك بار ديه يك انگشت را بدهد مگر آنكه چهار انگشت بيك ضرب قطع شده باشد كه آنگاه نيم ديه مرد است».

٥٢٤٠- محمّد بن حمران و جميل بن درّاج از امام صادق ٧ پرسيدند