ابن‌خلدون، پدر فلسفه تاريخ، تجمل‌گرايى و غرق شدن در اسراف و تبذير را خطرناك‌ترين عامل براى فروپاشى يك نظام سياسى مى‌داند كه زمينه را براى ظهور يك عصبيّت (حاكميت) جديد و كنار رفتن دولت حاكم را فراهم مى‌آورد.[١] امام على (عليه‌السلام) خطر اين آسيب را گوشزد و با متخلفان برخورد جدى كرده‌اند. هنگامى كه به امام خبر دادند، شريح‌بن حارث، قاضى امام (عليه‌السلام) خانه‌اى به هشتاد دينار خريده است، او را احضار كرد و با نگاه خشم‌آلود به او گفتند:

به من خبر داده‌اند كه خانه‌اى به هشتاد دينار خريده‌اى و سندى براى آن نوشته‌اى و گواهانى آن را امضاء كرده‌اند. اى شريح به زودى كسى به سراغت مى‌آيد كه به نوشته‌ات نگاه نمى‌كند و از گواهانت نمى‌پرسد. تا تو را از آن خانه بيرون كند و تنها به قبر سپارد. اى شريح! انديشه كن كه آن خانه را با مال ديگران يا با پول حرام نخريده باشى كه آنگاه خانه دنيا و آخرت را از دست داده‌اى. اما اگر هنگام خريد خانه، نزد من آمده بودى براى تو سندى مى‌نوشتم كه ديگر براى خريد آن به درهمى يا بيشتر، رغبت نمى‌كردى، آن سند را چنين مى‌نوشتم: اين خانه‌اى است كه بنده‌اى خوار آن را از مرده‌اى آماده كوچ خريده، خانه‌اى از سراى غرور كه در محله‌نابود شوندگان و كوچه هلاك‌شدگان قرار دارد، اين خانه به چهار جهت منتهى مى‌گردد: يك سوى آن به آفتها و بلاها، سوى دوم آن به مصيبت‌ها، و سوى سوم آن به هوا و هوس‌هاى سست كننده و سوى چهارم آن به شيطان گمراه كننده ختم مى‌شود و در خانه به روى شيطان گشوده است.[٢]

حضرت درادامه مى‌فرمايند:

اين خانه را فريب خوردنده آزمند از كسى كه خود به زودى از جهان رخت برمى‌بندد، به مبلغى كه او را از عزّت و قناعت خارج و به خوارى و دنياپرستى كشانده خريدارى كرده است.[٣]

[١] - ابن‌خلدون، مقدمه ابن خلدون، بيروت: مؤسسه الاعلمى المبوعات، ١١٩٧.

[٢] - نهج‌البلاغه: نامه ٣.

[٣] - همان.