مجموعه مقالات دومين همايش مردمسالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢١٧
ماركسيستى در گرايشهاى مختلف آن شرح مىدهد. از ويژگىهاى حاكم بر اين مدل كه در دو حالت سوسياليسم و كمونيسم تبيين مىشود، اين است كه پيش شرط تحقق آزادى واقعى، پايان استثمار و در نهايت برابرى كامل اقتصادى و سياسى است. شرايط جوامع سوسياليستى مثل تنظيم امور به وسيله كمونها و آرمانهايى چون شكست بورژوازى و وحدت پرولترها (كارگران) و نيز از بين رفتن همه طبقات از شاخصهها و بسترهاى تحقق آن است.[١]
دموكراسى نخبهگراى رقابتى: در اين مدل نويسنده با طرح نظريات شومپيتر و حملات وى به دموكراسى كلاسيك، مدلى از حكومت دموكراتيك را معرفى مىكند كه در آن نخبگان سياسى كارآمد و كاردان، تصميمگيرندگان اصلى هستند. در اين مدل طبق نظريههاى شومپيتر نقش شهروندان معمولى بسيار محدود است. مدل نخبهگرايى رقابتى شاهد خصوصياتى چون حاكميت سياستهاى حزبى در پارلمان، تمركز در رهبرى سياسى و حكومت پارلمانى با قوه مجريه قوى هستيم. از شرايط عمومى مطرح در اين مدل مىتوان به جامعه صنعتى، انتخابكنندگان كم اطلاع يا عاطفى و همچنين فرهنگ سياسى تحملپذير و مستأصل اشاره كرد.[٢]
دموكراسى تكثرگرا: در اين مدل به ديدگاه تجربى در دموكراسى كه بر پايه نظريات انديشمندان و نويسندگان امريكايى قرار دارد، توجه مىشود. از ويژگىهاى اين مدل كم كردن آسيبپذيرى حكومت به وسيله حفظ اقليتها و تأمين آزادىهاى همه جانبه سياسى است. آزادى بيان، آزادى تشكيلات سياسى و غيرسياسى، تنوع گروههاى نافذ در سياست و ميانجىگرى و داورى حكومت ميان تقاضاها و مطالبات متكثر از ويژگىهاى اين مدل به شمار مىرود.[٣]
دموكراسى حقوقى: در مدل حقوقى، اهتمام و توجه به اصل اكثريت براى حفظ آزادى
[١] -Ibid ,p .٢٥١ .
[٢] -Ibid ,p .٧٩١ .
[٣] -Ibid ,p .٧١٢ .