حدودى حاصل واكنش در برابر شوك وارده بر اثر تشكيل اسرائيل بود. البته اين جنبش‌ها با شكست مواجه شدند. آنچه امروزه از بعث و سوسياليسم عرب باقى مانده در تجربه رؤساى جمهور دايم‌العمر موروثى و ديكتاتورى‌هاى نظامى رو به اضمحلال است.[١]

سوريه‌

در تلاش براى خنثى كردن اوپوزيسيون اسلام‌گرا، حزب حاكم بعث در سوريه حركات آشتى جويانه با اسلام انجام داده است. با توجه به رشد روزافزون گرايش به اسلام و پيروزى احزاب اسلام‌گرا در انتخابات مصر، عراق و سرزمين‌هاى اشغالى، رژيم سوريه دريافته است كه همان برنامه كار اسلام‌گرايان را داشته باشد. برخى معتقدند كه مداخله امريكا در خاورميانه بسيارى از جوانان سورى را به اسلام سوق داده است، تا جايى كه كمونيست‌هاى سابق به سوى دين بازمى‌گردند. روابط جديد ميان نخبگان حاكم بر سوريه و اسلام‌گرايان منعكس كننده اين واقعيت فزاينده در مورد تحول سياسى هستند كه در جهان عرب در حال به وجود آمدن است.

دعوت از محمد حبش نمايند اسلام‌گراى مجلس سوريه براى سخنرانى در مورد اخلاق مذهبى در ميان دانشجويان دانشكده افسرى اولين بارى است كه ارتش سوريه رسماً به چهره‌اى اسلام‌گرا از زمان به قدرت رسيدن حزب بعث در ١٩٦٣ همكارى كرده است و اين يكى از اقدامات در جهت اجازه دادن به ورود اسلام در زندگى عمومى است. با اين حال دمشق هنوز گفتگو با اخوان المسلمين را به عنوان يك گروه ممنوعه رد مى‌كند.

على صدرالدين بيانونى رهبر تبعيدى اخوان‌المسلمين سوريه آينده‌اى درخشان را براى احزاب اسلام‌گرا نويد مى‌دهد. او معتقد است: «در شرايط كنونى در جهان عرب گرايش اسلامى يك پديده گسترده است و اگر انتخابات آزاد وجود دارد اين جريان جايگاه دقيق خود را در كشور اشغال خواهد كرد. با شكست تجارب ساير جنبش‌ها به ويژه لائيسيت‌ها و

[١]

. IL paese Piu Islamico Al Mondo Deve Fare I Conti Con LA, Avvenire ٢١, Aug, ٦٠٠٢.