در واقع مردمسالارى دينى، نوعى از انواع نظامهاى مردمسالارى نيست؛ مردمسالارى از حيث مبانى در سراسر جهان فقط يك نوع است. گذاشتن يا نگذاشتن پسوند دينى تغييرى در ماهّيت و محتواى آن نمى‌دهد و مهم نيست.[١] در اين تلقى از مردمسالارى، شرايط تاريخى ظهور دموكراسى در غرب و زمينه‌هاى فكرى و فلسفى آن، تنها تعريف مردمسالارى قلمداد مى‌گردد، به گونه‌اى كه دموكراسى با برخى مبانى مدرنيته مانند اومانسيم و سكولاريسم همزاد پنداشته مى‌شود. اين تلقى تنها به حاميان دموكراسى غربى محدود نمى‌شود بلكه گروهى هم از موضع شريعت و ديندارى چنين پندارى دارند. در نظام دموكراسى انديشه لائيك، ولى در اسلام شرع حاكم است يا دموكراسى ثمره‌انديشه انسان‌مى‌باشد و اسلام وحى خداوند است.[٢]

اما در واقعيت، چنين اجماعى اساسى و جدّى بر روى مفهوم مردمسالارى وجود ندارد. نگاهى به تعاريف گوناگون به روشنى چنين واقعيتى را بازتاب مى‌دهد. در واقع، دموكراسى مفهومى اساسا مجادله برانگيز است.[٣]

تعريف و انواع دموكراسى‌

در يك تعريف عام، دموكراسى را حكومت مردم يا حكومت به وسيله مردم تعبير كرده‌اند. برخى آن را نظامى كه در آن مردم بر خود حكومت مى‌كنند،[٤] تلقى مى‌نمايند. گروهى دموكراسى را «حكومت بر پايه‌رضايت»، «فرمانروايى اكثريت»، «حكومت حقوق برابر براى همه» يا «حاكميت خلق» و ... مى‌دانند.

ارسطو بر پايه تعداد كسانى كه در امر حكومت مشاركت دارند آن را به مونارشى و اليگارشى و دموكراتيك تقسيم مى‌نمايند و معتقد است:

[١] - ابراهيم يزدى، مجله آفتاب، شماره ٢٢ بهمن ١٣٨١، ص ٢٣.

[٢] - بصيرينا، غلام رضا، نسبت دموكراسى و مكتب‌هاى سياسى، چاپ اول، نشر معارف، ١٣٨١، ص ٩٥ و ٩٦.

[٣] - ترنس بال‌ريچارد دگر، ايدئولوژهاى سياسى و آرمان دموكراتيك، احمد صبورى، تهران: وزارت خارجه، ١٣٨٢، ص ٢٨.

[٤] - كارل كوهن، دموكراسى، فريبرز مجيدى، چاپ اول، تهران: انتشارات خوارزمى، ١٣٦٩، ص ٣.