حكومت بصره و كوفه را به آنها واگذار كند و چون حضرت خواست‌هاى آنها را نپذيرفت با همكارى عايشه- كه او نيز از خواص بود- فتنه بزرگ جنگ جمل را به راه انداختند. در زمان ما نيز انقلاب اسلامى از سوى خواص دنياطلب با مشكلات عديده‌اى روبه‌رو شده است كه ذكر آنها نوشتارى مستقل را مى‌طلبد. حضرت على (عليه‌السلام) در نامه به مالك اشتر، خواص راه حق را قليل معرفى مى‌كند و از هفت خصلت منفى خواص باطل ياد مى‌كند:[١]

- «ولَيس أحدٌ مِنَ الرَّعُيّةِ أثْقَلَ علي الوالي مَؤُنَةً في الرَّخاءِ؛ خواص جامعه همواره بار سنگينى را بر حكومت تحميل مى‌كنند».

- «واقلَّ مَؤُنَةً لَه في البَلاءِ؛ در روزگار سختى ياريشان كمتر است».

- «وأكْرَهَ لِلْإِنْصاف؛ در اجراى عدالت از همه ناراضى‌ترند».

- «و أسْأَلَ بِالالحْاف‌؛ در خواسته‌هايشان بيشتر پافشارى مى‌كنند».

- «واقَّلَّ شكراً عند الإعطاء؛ در عطا و بخشش‌ها كم سپاس‌ترند».

- «وأَبْطَاءَ عُذراً عِنْد المَنْعِ‌؛ به هنگام منع خواسته‌ها ديرتر عذر پذيرند».

- «وأَضْعَفَ صَبْراً عند مُلِمّات الدَّهْرِ مِن أهلِ الخاصَّه‌؛ در برابر مشكلات كم استقامت‌تر مى‌باشند».

خلاصه: آنكه خواص اگر در راه باطل قرار بگيرند، به دليل تأثيرگذارى افكار در توده مردم و جامعه به‌عنوان يك فتنه، آفت و آسيب بزرگ، جامعه مردمسالار دينى را دچار مشكلات فراوان مى‌نمايند.

٢. ٣. ايجاد شبهه در مبانى نظرى دين‌

يكى از آسيب‌هاى فرهنگى جامعه دينى بد معرفى كردن واژه‌هاى دينى است. مفاهيمى مانند شفاعت، تقيه، انتظار فرج، صبر، معاد، زهد، قناعت، توكل، رضا، حقوق زن، مالكيت، ارث، حرمت غير مسلمانان و بعضى از قوانين جزايى اسلام از جمله مقوله‌هايى است كه به دليل بد معرفى كردن آنها، در افكار دينى طبقه جوان و تحصيلكرده شبهه مى‌شود.[٢]

بر همه آشكار است كه اسلام رشته تقليد را از اساس پاره كرده است و پذيرش اصول و

[١] - نهج البلاغه: نامه ٥٣.

[٢] - مطهرى، انسان و سرنوشت،، تهران: صدرا، ١٣٨٤، ص ١٦ و ١٧.