دموكراسى روشى، بارزترين ويژگى وجود مجموعه‌اى از نهادها و از آن مهم‌تر وجود نوعى قاعده بازى سياسى است. هدف اين نوع دموكراسى اگرچه مهم است، محدود به حفظ افراد و جامعه در برابر مخاطرات خودكامگى و استبداد است. به باور ارمه، اين نوع دموكراسى از انقلاب امريكا الهام گرفته است و مى‌خواهد دو اصل نسبتاً متناقض، اراده اكثريت و آزادى افراد را با هم آشتى دهد. اما پيش فرضهاى دموكراسى «ارزشى» يا «ذاتى» دقيقاً وضع معكوسى نسب به دموكراسى روشى دارند. اين دموكراسى به نظر نويسنده، از انقلاب فرانسه و پس از آن انقلاب روسيه الهام گرفته است و در آن شكلهاى نهادين، شيوه‌ها و ساختارهاى انتخاباتى و نمايندگى مجلس، مشاركت سياسى و نيز ساختارهاى اقتصادى، همه در بهترين حالت ابزارهايى مى‌باشند در خدمت هدفى كه فراتر و والاتر از همه اينهاست و فقط اين هدف والاتر است كه شايستگى توصيف صفت دموكراتيك را دارد و آن پيشرفت برابرى مردان و زنان در جهت تكامل است تا جايى كه بتوانند بهترين بهره را از استعدادهاى خويش بگيرند.

در دموكراسى ارزشى، هدف اهميت دارد نه ابزارها و وسايل رسيدن به آن. گى ارمه معتقد است هر دو نوع اين دموكراسى‌ها از عامل متغير انسانى بيش از حد غافل مانده‌اند. دموكراسى به عنوان ارزش به دل‌مشغولى‌هاى اخلاقى نمى‌پردازد و دموكراسى به منزله روش ديگر خود را به مجموعه‌اى از هنجارهاى قانون اساسى محدود نمى‌كند.[١]

٥. ريچاد جى‌

پيش از ذكر الگوهاى چهارگانه جى، بايد گفت كه وى از جهتى ديگر و در يك تقسيم بندى جداگانه، دموكراسى فرانسوى را در مقابل دموكراسى امريكايى و انگليسى قرار مى‌دهد و تفاوت دموكراسى فرانسوى با نمونه‌هاى امريكايى و انگليسى دموكراسى را در اين نكته مى‌داند كه در فرانسه اين سنت انقلابى بود كه سبب پيدايش گونه‌اى‌

[١] - ر. ك: گى ارمه، فرهنگ و دموكراسى، ترجمه مرتضى ثاقب‌فر( تهران: ققنوس، ١٣٧٦)، ص ٢٢- ٢٦.