مجموعه مقالات دومين همايش مردمسالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٣١٣
جامعهاى مركب از منافع و علايق و ارزشهاى گوناگون است بايد در نظر گرفته شود.
٢- ٤- امكان تبديل اقليت به اكثريت
موريس دوورژه[١] در كتاب اصول علم سياست صفحه ٣٨ ضمن تبيين حدود پيكار و مبارزه سياسى و اينكه با تغيير افكار عمومى، اخلاقيات هم دگرگون مىشوند مىگويد «دموكراسى حكومتى است كه در آن امكان تبديل اقليت به اكثريت همواره وجود داشته باشد.»
٢- ٥- ادوارى بودن مشاغل سياسى
مردمسالارى ايجاب مىكند كه مقامات و مشاغل سياسى، ادوارى باشند و در دورههاى
معينى دست به دست شوند و انتقال يابند.[٢]
دوورژه نيز در اين زمينه مىگويد: «در خاتمه بايد خاطرنشان كرد كه در دموكراسى، ولى نه در حكومت اقتدار، مبارزه سياسى خاصيت ادوارى به خود مىگيرد. نتيجه انتخابات عمومى آنى است كه در فواصل ثابت و معنى دولت را در مجموع موضوع مبارزه قرار مىدهد. بدين طريق مغلوب تمامى دستگاه قهريه و تمامى نظام زور و فشار دولت را ترك مىكند و به غالب مىسپارد تا روزى كه اين غالب هم به نوبه خود مغلوب شود و آن را به غالب جديدى واگذار نمايد.»[٣]
٢- ٦- نسبىگرايى اخلاقى و ارزشى
«دموكراسى مستلزم نسبىگرايى ارزشى و اخلاقى است و بنابراين هيچ گروهى حق ندارد در جايگاه حكومت، فلسفه يا ايدئولوژى خاصى را بر گروههاى ديگر تحميل كند.»[٤]
٢- ٧- وجود نهادهاى مدنى كنترل كننده قدرت
«حكومت دموكراسى در فضايى عمل مىكند كه محدود به حضور نهادها و
[١] -Maurice Duverger .
[٢] - قاضى، ١٣٧٥.
[٣] - اصول علم سياست، ترجمه ابوالفضل قاضى، ص ٢٣٥.
[٤] - بشيريه. ح، ١٣٧٨، سيرى در نظريههاى جديد در علوم سياسى، ص ٨٢.