است.[١] نفس انسانى، دشمن خارجى و داخلى، انسان‌ها را به سمت و سوى زشتى‌ها و بدى‌ها مى‌كشانند و گرداب هولناك گمراهى را براى جوانان فراهم مى‌كنند. زشتى‌ها را زيبا و خوبى‌ها را بد جلوه‌مى‌دهند. در اين ميان انسان‌با تكيه بر ايمان به خداست كه مى‌تواند در مقابل اين امواج انحراف ايستادگى نمايد. قرآن مى‌فرمايد: «إنّ النّفسَ لَأمّارةُ بِالسّوءِ الّا ما رحِمَ ربّي‌.»[٢]

٢. ٥. ٢ روشنفكران وابسته‌

اصطلاح روشنفكران هر چند در قرن هجدهم رواج يافت و بر كسانى اطلاق مى‌شد كه داراى تفكرات آزاد و امانيستى بودند و به تجربه و عقل بهاى بيشترى مى‌دادند، عمدتاً اين اصطلاح در مورد افرادى به كار مى‌رود كه تجددطلب و نوگرا و اصلاح‌طلب هستند. جوانان نيز به دليل تجددطلبى و نوگرايى از روشنفكران تأثير مى‌پذيرند. در يكى دو سده اخير، جداى از اثرات مثبتى كه روشنفكران متعهد و دلسوز بر فرهنگ و تمدن اين كشور داشته‌اند، بسيارى از روشنفكر نمايان متمايل به شرق و يا غرب، سهم زيادى در وابستگى كشور و استحاله اجتماعى و فرهنگى جوانان و ملت ايران داشته‌اند.[٣] از جمله روشنفكران وابسته مى‌توان از ميرزا ملكم‌خان، ميرزا فتحعلى آخوندزاده، عباسعلى خان آدميت و تقى‌زاده نام برد.[٤] عبارتى كوتاه از تقى‌زاده گوياى اين مطلب است:

تنها راه پيشرفت ما اين است كه از فرق سر تا ناخن پا يك سره فرنگى شويم. من بودم كه اولين بار بمب تسليم به اروپايى‌ها را در جامعه آن روز ايران منفجر كردم.[٥]

همو سال پيش از كودتاى رضاخانى در سرمقاله اولين شماره از دوره جديد مجله كاوه چنين نوشت:

[١] - مطهرى، مرتضى، فلسفه حجاب، تهران: صدرا، ١٣٧٠.

[٢] - يوسف: ٥٣.

[٣] - براى آشنايى با عملكرد افكار روشنفكرنمايان مراجعه كنيد به حميد پارسانيا، حديث پيمانه، ناشر معاونت امور اساتيد( قم تابستان ١٣٧٧) از ص ٣٦٥- ١٩٣. خدمت و خيانت روشنفكران، جلال آل احمد و ابوالحسنى، على، پايدارى تا پاى دار و آخرين آواز قو، نشر عبرت، ١٣٨٠.

[٤] - عنايت، حميد، انديشه سياسى در اسلام معاصر، ترجمه بهاالدين خرمشاهى، تهران: خوارزمى، ص ٢٨٤.

[٥] - شريعتى، على، بازگشت به خويشتن( مجموعه آثار)، ج ٢٠، تهران: نشر قلم، ١٣٧٠، ص ٣٢٨.